मन्त्रालयका भित्तामा टाँसिएका अनुहारहरू: सुशासनको मौन सम्झना

काठमाडौं — गृह मन्त्रालयको ढोकाबाट भित्र छिर्नासाथ सिँढी छेउको भित्तामा टाँसिएका तस्बिरहरूले जो–कोहीको ध्यान तान्छन्। फ्लेक्स ब्यानरमा सजिएका ती ४५ अनुहार सामान्य तस्बिरजस्ता देखिए पनि तिनले बोकेको कथा भने गहिरो छ—अधुरा सपना, बलिदान र परिवर्तनको आह्वान।

यी तस्बिरहरू वास्तवमा गत भदौ २३ र २४ मा भएको जेनजी आन्दोलनका क्रममा ज्यान गुमाएका ‘सुशासनका योद्धा’हरूका हुन्। निर्जीव तस्वीर भए पनि ती आँखाहरूले अझै पनि केही माग गरिरहेका जस्तो भान हुन्छ—“हाम्रो बलिदान बिर्सनु हुँदैन।”

गृह मन्त्रालयको प्रवेशद्वारमा राखिएका यी तस्बिर र भित्र गृहमन्त्री ओमप्रकाश अर्यालको कार्यकक्षमा सजिएको राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाहको तस्वीरले विगत र वर्तमानलाई एउटै सन्दर्भमा जोडिदिएको अनुभूति दिन्छ। मन्त्री अर्यालका अनुसार, यी दुवै प्रतीकहरूले जिम्मेवारीको बोध गराउँछन्—एकातिर इतिहास, अर्कोतिर परिवर्तनका लागि दिइएको बलिदान।

उनी भन्छन्, “कार्यालय छिर्दा यी अनुहारहरूले हामीलाई सोधिरहेका हुन्छन्—के हामीले उनीहरूको सपना पूरा गर्न सक्छौं?” यो प्रश्न केवल मन्त्रीको मात्र होइन, समग्र राज्य संयन्त्र र नागरिक समाजका लागि चुनौती बनेको छ।

जेनजी आन्दोलनपछि बनेको नागरिक सरकारले प्रतिनिधिसभा निर्वाचन सफलतापूर्वक सम्पन्न गरिसकेको छ र देश अहिले नयाँ सरकार गठनको चरणमा छ। जनमतअनुसार राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले नेतृत्व गर्ने स्पष्ट संकेत देखिएको छ।

सरकारले जेनजी आन्दोलनमा ज्यान गुमाउने ४५ जनालाई सहिद घोषणा गर्दै उनीहरूको तस्बिर गृह मन्त्रालय मात्र होइन, सिंहदरबारको प्रवेशद्वार, विभिन्न मन्त्रालय, सिडिओ कार्यालय, त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र सार्वजनिक स्थलहरूमा राखेको छ। यो उनीहरूको बलिदानप्रति राष्ट्रले गरेको सम्मानको प्रतीक हो।

यी अनुहारहरू केवल सम्झनाका लागि होइनन्—यी चेतावनी पनि हुन्। भ्रष्टाचार अन्त्य, पारदर्शिता र सुशासनको माग बोकेर सडकमा उत्रिएका युवाहरूको त्यो आन्दोलनले देशलाई नयाँ मोडमा ल्याएको छ। अब त्यो भावना व्यवहारमा उतार्ने जिम्मेवारी नयाँ सरकारको काँधमा छ।

जेनजी आन्दोलनले करिब ७६ जनाको ज्यान लिएको थियो भने सयौं घाइते भएका थिए। त्यसपछि बनेको नागरिक सरकारले आन्दोलनकारीहरूसँग १० बुँदे सहमति गरेको थियो, जसको कार्यान्वयन अबको मुख्य चुनौती हुनेछ।

गृहमन्त्री अर्यालका अनुसार, “निर्वाचनमार्फत राजनीतिक स्थायित्व र सुशासनको आधार तयार भएको छ। अब युवापुस्ताको आकांक्षाअनुसार पारदर्शी र जिम्मेवार शासन प्रणाली स्थापना गर्नु अपरिहार्य छ।”

गृह मन्त्रालयका भित्तामा झुन्डिएका ती तस्बिरहरू हरेक दिन सम्झाइरहन्छन्—सुशासन कुनै नारा होइन, त्यो व्यवहार र जिम्मेवारीबाट मात्र प्रमाणित हुन्छ।