सगरमाथा आधार शिविरमा ‘ओभरनाइट’ रोक
काठमाडौं । उच्च हिमाली पर्यटनमा बढ्दो भीड र अव्यवस्थित गतिविधिलाई नियन्त्रण गर्न सरकारले नयाँ कडाइ अपनाएको छ। अब ट्रेकिङ प्याकेजमार्फत जाने सामान्य पर्यटकले सगरमाथा आधार शिविरमा रात बिताउन पाउने छैनन्।
किन आयो यस्तो निर्णय?
पर्यटन विभागले जारी गरेको निर्देशन अनुसार केही ट्रेकिङ एजेन्सीहरूले ‘ओभरनाइट स्टे’ सहितका आकर्षक प्याकेज बेच्दै पर्यटकलाई आधार शिविरमै रात बसाउने अभ्यास बढेको थियो।
यसले दुई प्रमुख समस्या सिर्जना गरिरहेको थियो:
- आधार शिविरमा अनावश्यक भीड
- वास्तविक पर्वतारोही टोलीको व्यवस्थापनमा अवरोध
त्यसैले सरकारले पर्वतारोहणबाहेकका पर्यटकलाई त्यहाँ बस्न पूर्ण रोक लगाएको हो।
कानुनी आधार के छ?
यो निर्णय कुनै नयाँ नियम होइन, बरु पर्वतारोहण नियमावली २०५९ को विद्यमान व्यवस्थाको कडाइका साथ कार्यान्वयन हो।
यसअनुसार आधार शिविरमा बस्न पाउने अधिकार सीमित समूहलाई मात्र छ:
- पर्वतारोही टोलीका सदस्य
- गाइड तथा सरदार
- उच्च हिमाली कामदार
- स्थानीय सहयोगी
यीबाहेक अन्य कसैले विभागको विशेष अनुमति बिना त्यहाँ बस्न पाउने छैन।
पर्यटन व्यवस्थापनको सन्देश
यो कदमले नेपालको हिमाली पर्यटनमा ‘गुणस्तर बनाम संख्या’को बहसलाई पुनः सतहमा ल्याएको छ।
सगरमाथा क्षेत्र विश्वकै संवेदनशील र सीमित पूर्वाधार भएको गन्तव्य भएकाले अनियन्त्रित पर्यटक गतिविधिले वातावरणीय र व्यवस्थापकीय दबाब बढाउने जोखिम हुन्छ।
ट्रेकिङ व्यवसायमा प्रभाव
ट्रेकिङ एजेन्सीहरूले अब आफ्ना प्याकेज पुनः संरचना गर्नुपर्नेछ।
- आधार शिविरसम्म पुग्ने अनुभव भने कायम रहनेछ
- तर रात बसाइ नजिकका बस्ती वा लो–क्याम्पमा व्यवस्थापन गर्नुपर्नेछ
यसले सेवा गुणस्तर सुधार्ने अवसर पनि दिन सक्छ।
दीर्घकालीन अर्थ
यो निर्णयले दुई सन्देश दिन्छ:
- हिमाली पर्यटनमा अनुशासन र नियमको पालना अनिवार्य
- प्राकृतिक तथा साहसिक गन्तव्यको दिगोपनलाई प्राथमिकता
यदि प्रभावकारी कार्यान्वयन भयो भने, यसले सगरमाथा क्षेत्र लाई भीडभन्दा अनुभवमा केन्द्रित, व्यवस्थित र उच्चस्तरीय पर्यटन गन्तव्यका रूपमा जोगाउन मद्दत गर्नेछ।
