म्याग्दी, भदौ ५। हिमाली भूगोल, पदयात्रा र प्राकृतिक सौन्दर्यका कारण पर्यटकीय सम्भावना बोकेको म्याग्दीमा कृषि उत्पादन पनि पर्यटन अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण आधार बन्न थालेको छ। जिल्लाबाट पछिल्लो एक वर्षमा मात्रै ७३ करोड रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यको आलु र सुन्तला बिक्री भएको छ।

कृषि विकास कार्यालयका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा म्याग्दीमा ४० करोड रुपैयाँ बराबरको आलु र ३३ करोड ८६ लाख रुपैयाँको सुन्तला बिक्री भएको हो। यस अवधिमा ३३ हजार १२० मेट्रिक टन आलु र ४ हजार ५१५ मेट्रिक टन सुन्तला उत्पादन भएको कार्यालयले जनाएको छ।

म्याग्दीका पहाडी तथा हिमाली बस्तीमा उत्पादन हुने यी कृषि उपज स्थानीय आयआर्जनको माध्यम मात्र नभई ग्रामीण तथा कृषि पर्यटनको आकर्षण समेत बन्न सक्ने देखिएको छ। जिल्लाका विभिन्न गाउँमा फैलिएका सुन्तला बगैँचा, आलु खेती र स्थानीय कृषि जीवनशैलीलाई पर्यटनसँग जोड्न सके पर्यटकको बसाइ लम्ब्याउने र स्थानीय आम्दानी बढाउने अवसर सिर्जना हुन सक्छ।

बगैँचा र खेतमै पर्यटक तान्ने सम्भावना

म्याग्दीका अन्नपूर्ण गाउँपालिकाका शिख, खिबाङ, राम्चे, काफलडाँडा, नाङ्गी, हिस्तान र पाउद्वारलगायत क्षेत्रमा आलु उत्पादन हुन्छ। त्यस्तै राखु, मरेक, सुर्केमेला, बरङ्जा, अर्मन, रुन्मा, बिम, ओखरबोट, ताकम, घतान, पिप्ले, भगवती, बेग, दोवा, दोसल्ले, घार, भुरुङ तातोपानी, दाना र नारच्याङमा ठूलो संख्यामा सुन्तला बगैँचा छन्।

यी क्षेत्रलाई पदयात्रा मार्गसँग जोडेर सुन्तला बगैँचा भ्रमण, आलु खेती अवलोकन, किसानसँग प्रत्यक्ष भेटघाट, स्थानीय परिकारको स्वाद र होमस्टे अनुभव जस्ता कार्यक्रम विकास गर्न सकिने सम्भावना छ।

विशेषगरी सुन्तला पाक्ने मौसममा बगैँचा भ्रमणलाई पर्यटन प्याकेजका रूपमा विकास गर्न सके पोखरा, काठमाडौं तथा विदेशी पर्यटकलाई समेत म्याग्दीका ग्रामीण क्षेत्रमा आकर्षित गर्न सकिन्छ।

सडक पहुँचले बजारसँगै पर्यटनको ढोका खोल्यो

गाउँगाउँमा सडक पहुँच विस्तार भएपछि किसानले उत्पादन बजारसम्म पुर्‍याउन सहज भएको छ। म्याग्दीको आलु र सुन्तला बेनीसँगै पोखरा, काठमाडौं र चितवनसम्म पुग्ने गरेका छन्।

यही पूर्वाधारलाई पर्यटनसँग जोड्न सके कृषि उत्पादनको बजार विस्तारसँगै ग्रामीण पर्यटनको विकास पनि गर्न सकिने देखिन्छ। पर्यटकलाई गाउँमै उत्पादित ताजा सुन्तला, आलु तथा अन्य स्थानीय परिकार उपलब्ध गराउन सके ‘फार्म टु टेबल’पर्यटनको अवधारणासमेत अघि बढाउन सकिन्छ।

कृषि र पर्यटन जोड्ने सरकारी पहल

म्याग्दीमा कृषि विकास कार्यालय, राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण परियोजना तथा स्थानीय तहले आलु र सुन्तलाखेती विस्तार र बगैँचा सुदृढीकरणमा लगानी गर्दै आएका छन्।

चालु आर्थिक वर्षमा ग्रामीण कृषि पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि ५ लाख रुपैयाँ बजेट छुट्याइएको छ। त्यस्तै प्राङ्गारिक कृषि, कृषि उद्यम विकास र निर्यातयोग्य कृषि वस्तु प्रवर्द्धनका लागि पनि बजेट विनियोजन गरिएको छ।

यसले म्याग्दीमा कृषि उत्पादनलाई केवल बजारमुखी बनाउने नभई कृषि, संस्कृति, प्रकृति र पर्यटनलाई एउटै आर्थिक गतिविधिमा जोड्ने आधार तयार गरेको छ।

असिनाले घटायो आलु उत्पादन

यद्यपि गत वैशाख र जेठमा परेको असिनाका कारण आलु उत्पादनमा ठूलो क्षति पुगेको कृषि विकास कार्यालयले जनाएको छ। असिनाका कारण करिब २० करोड रुपैयाँ बराबरको आलु उत्पादन घटेको अनुमान गरिएको छ।

किसानले बाँदरको समस्या, सिँचाइको अभाव, गुणस्तरीय बीउको कमी, बजार व्यवस्थापन र जनशक्ति अभावजस्ता चुनौती पनि भोगिरहेका छन्। यी समस्या समाधान गर्न सके कृषि उत्पादन थप बढ्नुका साथै पर्यटनका लागि आवश्यक स्थानीय खाद्य आपूर्ति पनि बलियो बन्न सक्छ।

‘कृषि गन्तव्य’का रूपमा ब्रान्डिङको अवसर

म्याग्दी पहिले नै अन्नपूर्ण क्षेत्र, घोरेपानी–पुनहिल, तातोपानी र मुस्ताङ प्रवेशद्वारका कारण पर्यटनको नक्सामा परिचित छ। अब यसमा कृषि अनुभव र स्थानीय उत्पादन जोड्न सके पर्यटकको बसाइ र खर्च दुवै बढाउन सकिने सम्भावना छ।

सुन्तला बगैँचा, आलु खेती, स्थानीय खानपान, होमस्टे, पदयात्रा र हिमाली संस्कृतिलाई एउटै प्याकेजमा जोडेर म्याग्दीलाई प्रकृति र साहसिक पर्यटनसँगै कृषि पर्यटनको गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकिन्छ।

एक वर्षमा ७३ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कृषि उपज बिक्री भएको तथ्यले म्याग्दीको कृषि क्षेत्रको आर्थिक क्षमता देखाएको छ। यही क्षमतालाई पर्यटनसँग प्रभावकारी रूपमा जोड्न सके गाउँको उत्पादन गाउँमै खपत हुने, किसानको आम्दानी बढ्ने र पर्यटकले मौलिक ग्रामीण अनुभव पाउने नयाँ पर्यटन अर्थतन्त्र विकास हुन सक्छ।