भाँडा माझ्ने कामदेखि एनभिडियाको शिखरसम्म, नेपाललाई डेढ अर्ब सहयोग गर्ने जेन्सेन ह्वाङको कथा
काठमाडौं। भोटेकोशी–त्रिशूली बाढीले नेपालमा ठूलो मानवीय क्षति पुर्याएपछि विश्वका विभिन्न कुनाबाट सहयोग जुटिरहेको छ। यही क्रममा अमेरिकी प्रविधि कम्पनी एनभिडियाले नेपाल सरकारको प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा १ करोड अमेरिकी डलर अर्थात् करिब डेढ अर्ब रुपैयाँ सहयोग गर्ने घोषणा गरेको छ।
यो सहयोगसँगै एनभिडियाका संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जेन्सेन ह्वाङको नाम नेपालमा चर्चामा आएको छ। विश्व प्रविधि उद्योगमा भने ह्वाङ लामो समयदेखि प्रभावशाली व्यक्तिका रूपमा परिचित छन्। उनले स्थापना गरेको एनभिडिया अहिले करिब ५.५ ट्रिलियन डलर बजार मूल्यसहित विश्वकै सबैभन्दा मूल्यवान कम्पनी बनेको विवरण सामग्रीमा उल्लेख छ।
तर आजको यो सफलता ह्वाङका लागि सहज यात्राको परिणाम भने होइन।
नौ वर्षमै अमेरिका पुगेका ह्वाङ
सन् १९६३ मा ताइवानमा जन्मिएका ह्वाङ पाँच वर्षको उमेरमा परिवारसँगै बैंकक पुगे। थाइल्यान्डमा राजनीतिक अस्थिरता बढेपछि उनका अभिभावकले नौ वर्षीय जेन्सेन र उनका दाजुलाई अमेरिका पठाउने निर्णय गरे।
सानै उमेरमा अपरिचित देश पुगेका ह्वाङका लागि अमेरिकी जीवनका सामान्य कुरा पनि नयाँ थिए। घरको कार्पेटदेखि टेलिभिजन, चकलेट, कार र पहिलोपटक खाएको बर्गरसम्म उनका लागि फरक अनुभव बने।
अमेरिकाको केन्टकीस्थित बोर्डिङ स्कुलमा उनले कठिन समय बिताए। चिनियाँ मूलका विद्यार्थी निकै कम भएकाले उनले भाषा, संस्कृति र पहिचानका कारण फरकपन तथा पूर्वाग्रहको सामना गर्नुपरेको थियो। विद्यालयमा उनले छात्रावास र शौचालय सफा गर्ने कामसमेत गरे।
त्यही अनुभवले कामलाई सानो–ठूलो भनेर छुट्याउनु हुँदैन भन्ने उनको सोच विकास भएको देखिन्छ।
रेस्टुरेन्टमा भाँडा माझ्ने युवक
१६ वर्षको उमेरमा ओरेगन स्टेट युनिभर्सिटी पुगेका ह्वाङले इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिङ अध्ययन गरे। पछि उनले प्रविधि कम्पनी एएमडीमा काम गरे र स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयमा स्नातकोत्तर अध्ययन अघि बढाए।
तर उनको उद्यमशीलताको कथा अझ रोचक छ। सन् १९९३ मा दुई साथीहरूसँग मिलेर एनभिडिया स्थापना गर्नुअघि उनी डेनिज रेस्टुरेन्टमा काम गरिसकेका थिए। त्यहाँ उनले सुरुमा भाँडा माझे, त्यसपछि टेबल सफा गर्ने र वेटरको काम गरे।
संयोग यस्तो बन्यो कि एनभिडियाको सुरुआती योजना पनि त्यही डेनिज रेस्टुरेन्टमा बसेर तयार भयो। भाँडा माझ्ने कामबाट व्यावसायिक जीवन सुरु गरेका ह्वाङ आज संसारकै मूल्यवान प्रविधि कम्पनीका प्रमुख छन्।
कठिनाइलाई सफलताको पाठ मान्ने
ह्वाङ आफ्नो सफलताको श्रेय केवल प्रतिभा वा अवसरलाई दिँदैनन्। कठिनाइ, असफलता र संघर्षले मानिसको चरित्र निर्माण गर्ने उनको विश्वास छ। उनले युवाहरूलाई समेत जीवनमा आउने कठिन परिस्थितिबाट सिक्न सक्ने सन्देश दिँदै आएका छन्।
एनभिडियाको सुरुआती यात्रा पनि सहज थिएन। कम्पनीका प्रारम्भिक उत्पादन असफल भए, आर्थिक संकट आयो र कम्पनी बन्द हुने अवस्थासम्म पुगेको थियो। त्यसबेला ग्राहकबाटै रकम जुटाएर कम्पनीलाई जोगाउनुपरेको ह्वाङले बताएका छन्।
त्यसैले अहिले कम्पनी विश्वको शीर्ष स्थानमा पुगे पनि असफल हुने डर आफूभित्र अझै रहेको उनी बताउँछन्। यही डरले आफूलाई निरन्तर काम गर्न प्रेरित गर्ने उनको भनाइ छ।
सफलतापछि पनि सहयोगको संस्कार
ह्वाङ र उनकी पत्नी लोरीले आफूले अध्ययन गरेका विश्वविद्यालयहरूलाई ठूलो आर्थिक सहयोग गर्दै आएका छन्। स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयलाई ३ करोड डलर तथा ओरेगन स्टेट युनिभर्सिटीलाई ५ करोड डलर सहयोग गरेका छन्। ती रकम इन्जिनियरिङ, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, रोबोटिक्स तथा वैज्ञानिक अनुसन्धानका क्षेत्रमा प्रयोग भएका छन्।
त्यसैले नेपाललाई गरिएको १ करोड डलरको सहयोग उनको पहिलो ठूलो परोपकारी योगदान होइन। तर नेपालका लागि भने यो सहयोग विपद्का बेला आएको महत्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगका रूपमा अर्थपूर्ण बनेको छ।
नेपालमा विपद्, ह्वाङको जीवनबाट अर्को कथा
नेपालमा धेरैका लागि जेन्सेन ह्वाङको परिचय अहिले १ करोड डलर सहयोग गर्ने अर्बपति र एनभिडियाका प्रमुखका रूपमा बनेको छ। तर उनको जीवनकथा त्यसभन्दा निकै फरक छ।
बाल्यकालमा देश छाडेर अपरिचित भूमिमा पुगेका बालक, बोर्डिङ स्कुलमा सरसफाइको काम गर्ने विद्यार्थी, रेस्टुरेन्टमा भाँडा माझ्ने युवकदेखि विश्वकै मूल्यवान कम्पनीको नेतृत्व गर्ने उद्यमीसम्मको यात्रा उनको जीवनको अर्को पाटो हो।
उनको कथाले एउटा कुरा देखाउँछ— सफलता सधैं सहज बाटोबाट मात्र आउँदैन। संघर्ष, असफलता र कठिन परिस्थितिले पनि मानिसलाई अघि बढ्ने शक्ति दिन सक्छन्। अहिले भोटेकोशी–त्रिशूलीको बाढीले हजारौं नेपालीको जीवनमा ठूलो दुःख ल्याएको छ। त्यो पीडा कम गर्न आएको ह्वाङको सहयोग राहतका लागि आर्थिक योगदान मात्र नभई विपद्को कठिन घडीमा बाहिरबाट आएको साथको प्रतीक पनि बनेको छ।
