जाडो चढ्दै जाँदा सगरमाथा क्षेत्रबाट फर्किंदै पर्यटक
सोलुखुम्बु — हिमाली क्षेत्रमा चिसो बढ्न थालेसँगै सगरमाथा क्षेत्रको शरद् पर्यटकीय सिजन क्रमशः अन्त्यतिर पुगेको छ। तापक्रम घट्दै गएपछि खुम्बु पुगेका पर्यटक तल्लो क्षेत्र हुँदै फर्किन थालेका छन्।
पछिल्लो एक साताको हवाई आवागमनले पनि खुम्बुबाट बाहिरिने पर्यटकको सङ्ख्या बढेको देखाएको छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालयको तथ्याङ्कअनुसार उक्त अवधिमा १ हजार १८० पर्यटक हवाई मार्गबाट खुम्बु क्षेत्रबाट बाहिरिएका छन् भने ५२९ जना मात्रै भित्रिएका छन्। यसरी हेर्दा भित्रिनेभन्दा बाहिरिने पर्यटक ६५१ जनाले बढी छन्।
बाहिरिनेमा ८७७ विदेशी र ३०३ नेपाली पर्यटक रहेका छन्। सोही अवधिमा ३७४ विदेशी तथा १५५ नेपाली पर्यटक खुम्बु प्रवेश गरेका छन्। यसले मुख्य पदयात्रा सिजन सकिँदै जाँदा पर्यटकको आवागमनमा आएको मौसमी परिवर्तनलाई देखाउँछ।
रातको तापक्रम माइनसमा
स्थानीयका अनुसार नाम्चे बजार आसपासमै राति र बिहानको तापक्रम माइनसमा झर्न थालेको छ। पानी जम्न थालेपछि उच्च हिमाली क्षेत्रमा पदयात्रा र लामो समय बस्न पर्यटकलाई असहज हुन थालेको छ।
स्थानीय दाली शेर्पाका अनुसार चिसो बढेसँगै पर्यटकको बसाइ छोटिँदै गएको छ। विशेषगरी उच्च क्षेत्रमा जाने पर्यटकले मौसम र तापक्रमको अवस्था हेरेर आफ्नो यात्रा तालिका परिवर्तन गर्न थालेका छन्।
सगरमाथा क्षेत्रमा शरद् ऋतु पर्यटकका लागि सबैभन्दा अनुकूल समयमध्ये एक मानिन्छ। मनसुनपछि आकाश सफा हुने, हिमाल स्पष्ट देखिने र पदयात्राका लागि मौसम अनुकूल हुने भएकाले असोज र कात्तिकमा यहाँ पर्यटकको चाप उच्च हुन्छ।
तर कात्तिकको अन्त्यतिर पुगेसँगै तापक्रम घट्ने, हिमपातको सम्भावना बढ्ने र उच्च क्षेत्रमा पदयात्रा कठिन हुने भएकाले पर्यटकको आगमन क्रमशः घट्ने गरेको पर्यटन व्यवसायी बताउँछन्।
पर्यटन व्यवसायमा पनि मौसमी प्रभाव
सगरमाथा प्रदूषण नियन्त्रण समिति तथा पर्यटन व्यवसायी लामाकाजी शेर्पाका अनुसार उच्च हिमाली क्षेत्रमा मौसमको प्रत्यक्ष प्रभाव पर्यटन गतिविधिमा देखिन्छ। चिसो बढेपछि पर्यटकले आफ्नो बसाइ अवधि घटाउने तथा जोखिमयुक्त उच्च क्षेत्रको यात्रा छोट्याउने गरेका छन्।
पर्यटन व्यवसायी स्पिडकाजी शेर्पाका अनुसार खुम्बुको पर्यटन गतिविधि मुख्यतः मौसम र पर्यटकीय सिजनमा निर्भर छ। सिजन कमजोर हुँदै गएपछि होटल, पसल, पदयात्रा सेवा तथा अन्य पर्यटन व्यवसायमा पनि क्रमशः चहलपहल कम हुन थाल्छ।
लुक्लामा आधारित हवाई सेवामा समेत यसको प्रभाव देखिन्छ। तारा एयरका स्टेसन इन्चार्ज अमृत मगरका अनुसार पर्यटकको सङ्ख्या र मौसमअनुसार लुक्ला विमानस्थलको हवाई गतिविधिमा उतारचढाव आउने गरेको छ। पछिल्लो साप्ताहिक विवरणमा खुम्बु क्षेत्रमा ६९ वटा जहाज तथा २८ वटा हेलिकप्टर उडान भएको जनाइएको छ।
सिजन सकिएसँगै अर्को चरणको तयारी
खुम्बुको पर्यटन व्यवसाय मौसममा आधारित भएकाले मुख्य सिजन सकिएपछि व्यवसायीले पनि आगामी चरणका लागि तयारी गर्न थाल्छन्। उच्च क्षेत्रमा चिसो बढ्दै गएपछि पर्यटकको आवागमन घट्ने भए पनि तल्लो भेगका केही क्षेत्रमा भने पर्यटन गतिविधि निरन्तर रहने गर्दछ।
सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज, सगरमाथा आधार शिविर, नाम्चे बजार, खुम्जुङ, गोक्यो, थामे र लुक्ला खुम्बुका प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य हुन्। पदयात्रा, हिमाल अवलोकन तथा पर्वतारोहणका लागि विश्वभरबाट पर्यटक आउने यस क्षेत्रमा वसन्त र शरद् मुख्य पर्यटन सिजन मानिन्छ।
पर्यटनविद् आङछिरिङ शेर्पाका अनुसार वसन्त सिजन फागुनदेखि जेठसम्म र शरद् सिजन भदौको अन्त्यदेखि मंसिरसम्म सक्रिय हुन्छ। यीमध्ये असोज र कात्तिकमा पर्यटकको चाप सबैभन्दा बढी रहने गर्छ।
खुम्बु पासाङ ल्हामु गाउँपालिका–४ का वडाध्यक्ष लक्ष्मण अधिकारीका अनुसार सिजन सकिँदै जाँदा तापक्रम र मौसममा आएको परिवर्तनले उच्च हिमाली क्षेत्रमा पर्यटन गतिविधि स्वाभाविक रूपमा घट्छ।
