पर्यटन प्रवर्द्धनमा टेवा पुग्ने पाँच सांस्कृतिक सम्पदा राष्ट्रिय सूचीमा
काठमाडौं । नेपालका मौलिक संस्कृति, परम्परा र समुदायगत पहिचानलाई संरक्षण तथा पर्यटन प्रवर्द्धनसँग जोड्ने उद्देश्यले संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले पाँच महत्वपूर्ण पर्व तथा नाचलाई अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदाको राष्ट्रिय सूचीमा समावेश गरेको छ।
मन्त्रालयको २७ जेठको मन्त्रीस्तरीय निर्णयअनुसार माझी समुदायको लदी पूजा (कोशी), मगर समुदायको भूमे पर्व, नेवा समुदायको जिब्रो छेड्ने जात्रा, श्रीनीलवाराही गण नाच तथा मगर समुदायको चनारु स्याइँ नाचलाई अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा सूचीकृत गरिएको हो।
नेपाल प्राकृतिक सौन्दर्यका साथै सांस्कृतिक विविधताले पनि समृद्ध मुलुक हो। विभिन्न जातजाति र समुदायले पुस्तौंदेखि जोगाइराखेका यस्ता परम्परा, पर्व र सांस्कृतिक अभ्यासहरू देशको पहिचान मात्र नभई पर्यटन आकर्षणका महत्वपूर्ण आधारसमेत मानिन्छन्। पछिल्ला वर्षहरूमा सांस्कृतिक पर्यटनप्रति अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकहरूको रुचि बढ्दै गएको सन्दर्भमा यस्ता सम्पदाको संरक्षण र प्रवर्द्धनले स्थानीय पर्यटनलाई थप ऊर्जा दिने अपेक्षा गरिएको छ।
माझी समुदायमा प्रचलित लदी पूजा नदी र जलस्रोतसँग जोडिएको सांस्कृतिक आस्था हो भने भूमे पर्व मगर समुदायले प्रकृति, भूमि र समृद्धिको कामना गर्दै मनाउने महत्वपूर्ण पर्व हो। त्यसैगरी, भक्तपुर क्षेत्रमा विशेष रूपमा मनाइने जिब्रो छेड्ने जात्रा साहस, आस्था र सांस्कृतिक विशिष्टताको प्रतीक मानिन्छ।
श्रीनीलवाराही गण नाच र चनारु स्याइँ नाचले पनि सम्बन्धित समुदायको सांस्कृतिक इतिहास, जीवनशैली र सामाजिक मूल्यलाई जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गर्छन्। यस्ता नाच र पर्वले स्थानीय समुदायको सांस्कृतिक पहिचानलाई सुदृढ बनाउनुका साथै आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने क्षमता राख्छन्।
मन्त्रालयका प्रवक्ता जयनारायण आचार्यका अनुसार अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदाको सूचीमा समावेश भएपछि ती परम्पराको संरक्षण, अनुसन्धान, अभिलेखीकरण तथा प्रचारप्रसारका लागि थप संस्थागत सहयोग उपलब्ध गराउन सहज हुनेछ।
पर्यटन विज्ञहरूका अनुसार नेपालले अब हिमाल र साहसिक पर्यटनसँगै सांस्कृतिक तथा अनुभवमूलक पर्यटनलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता छ। यस्ता मौलिक सम्पदाको संरक्षण र अन्तर्राष्ट्रिय प्रवर्द्धन गर्न सकिएमा नेपाललाई विश्व पर्यटन बजारमा विशिष्ट सांस्कृतिक गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्न थप मद्दत पुग्नेछ।
