पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा बाघ गणना : वन्यजन्तु पर्यटन प्रवर्द्धनतर्फ महत्वपूर्ण कदम

 वीरगञ्ज ।जैविक विविधता र वन्यजन्तु पर्यटनका लागि महत्वपूर्ण मानिने पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा बाघ गणनाको तेस्रो चरण सुरु भएको छ। चितवन–पर्सा संयुक्त संरक्षण क्षेत्रलाई तीन खण्डमा विभाजन गरेर गरिँदै आएको बाघ गणनाको अन्तिम खण्ड सुरु भएसँगै नेपालका प्रमुख ‘टाइगर डेस्टिनेसन’को पर्यटकीय सम्भावना थप स्पष्ट हुने अपेक्षा गरिएको छ।

राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका वरिष्ठ इकोलोजिस्ट हरिभद्र आचार्यका अनुसार वैज्ञानिक विधिबाट गरिने यो बाघ गणनाले चितवन–पर्सा क्षेत्रको वन्यजन्तु अवस्थाको यथार्थ चित्र प्रस्तुत गर्नेछ, जसले दीर्घकालीन पर्यटन योजना बनाउन सहयोग पुर्‍याउनेछ।

“चितवन–पर्सा क्षेत्रमा बाघको संख्या, आवागमन र बासस्थानको अवस्था थाहा पाउनु पर्यटन व्यवस्थापनका लागि अत्यन्तै महत्वपूर्ण हुन्छ,” आचार्यले भने, “यसले जंगल सफारी, वन्यजन्तु अवलोकन र प्रकृति पर्यटनलाई अझ व्यवस्थित र विश्वसनीय बनाउन मद्दत गर्छ।”

तेस्रो खण्डको गणनाका लागि निकुञ्जभित्र बाघ आवत–जावत हुने मार्गमा ३२८ जोडी स्वचालित क्यामेरा जडान गरिँदैछ। क्यामेरा जडानपछि १५ दिन र रात निरन्तर निगरानी गरिनेछ। क्यामेरामा कैद भएका तस्बिरका आधारमा बाघको संख्या पहिचान गरिनेछ, जुन अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा स्वीकारिएको वैज्ञानिक विधि हो।

पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत रामचन्द्र खतिवडाका अनुसार १२ स्थानमा क्याम्प स्थापना गरी सात–सात जनाको टोली परिचालन गरिएको छ। “यो प्रक्रिया केवल गणना मात्र होइन, पर्सा निकुञ्जलाई सुरक्षित र आकर्षक पर्यटन गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्ने आधार पनि हो,” उनले बताए।

भाठ्ठा, शीतलपुर, अमलेखगञ्ज, चुरियामाई, रातोमाटे, निजगढ, घोडेमसानलगायत क्षेत्रमा क्याम्प राखेर गणना भइरहेको छ। यी क्षेत्रहरू भविष्यमा ‘इको–टुरिज्म ट्रेल’ र जंगल सफारी मार्गका रूपमा विकास गर्न सकिने सम्भावना बोकेका छन्।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका वरिष्ठ संरक्षण अधिकृत डा. गणेश पन्तका अनुसार पहिलो र दोस्रो खण्डको गणना सकिएर क्यामेरा हटाइसकिएको छ। उनले बाघ गणनाका क्रममा वन्यजन्तुसँगको सहअस्तित्व र गणकहरूको सुरक्षालाई उच्च प्राथमिकता दिइएको बताए।

हरेक चार वर्षमा गरिने बाघ गणनाले नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय वन्यजन्तु संरक्षण र पर्यटनको नक्सामा मजबुत रूपमा उभ्याउँदै आएको छ। सन् २०२२ को गणनाअनुसार नेपालमा ३५५ बाघ रहेको तथ्यांक सार्वजनिक भएको थियो, जसले नेपाललाई बाघ संरक्षणमा विश्वकै सफल मुलुकमध्ये एक बनाएको छ।

पर्यटन विज्ञहरूका अनुसार बाघको स्थिर र बढ्दो संख्या नेपालका राष्ट्रिय निकुञ्जहरूलाई उच्च मूल्यको वन्यजन्तु पर्यटन गन्तव्यका रूपमा विकास गर्ने प्रमुख आधार हो। पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा भइरहेको यो गणनाले संरक्षणसँगै दिगो पर्यटन विस्तारमा नयाँ ढोका खोल्ने विश्वास गरिएको छ।