कुमाख लेक : सल्यानको प्राकृतिक आकर्षण र धार्मिक पर्यटनको उदीयमान गन्तव्य

सल्यान । हरियालीले ढाकिएका पहाड, कुहिरोले छोपिएका डाँडाकाँडा, विविध वनस्पति र जडीबुटीको सुगन्ध अनि शिखरमा अवस्थित धार्मिक स्थल। प्राकृतिक सुन्दरता र धार्मिक आस्थाको यस्तो अनौठो संयोजनले सल्यानको कुमाख लेकलाई आकर्षक पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा चिनाउँदै लगेको छ।

समुद्री सतहबाट २ हजार ५३७ मिटर उचाइमा रहेको कुमाख लेक सिद्ध कुमाख र कुमाख गाउँपालिकाको माथिल्लो क्षेत्रमा अवस्थित छ। यहाँको शान्त वातावरण, मनोरम प्राकृतिक दृश्य र धार्मिक महत्त्वले प्रकृतिप्रेमी तथा दर्शनार्थीलाई आकर्षित गर्ने गरेको छ।

कुमाखको शिखरमा पुगेपछि चारैतिर फैलिएका हरिया डाँडा, टाढासम्म देखिने बस्ती र बादलसँग लुकामारी खेलिरहेका पहाडको दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ। मौसम अनुकूल हुँदा यहाँबाट देखिने विस्तृत प्राकृतिक दृश्यले यात्रालाई थप स्मरणीय बनाउँछ।

कुमाखको यात्रा गन्तव्यमा पुगेर दृश्यावलोकन गर्ने अनुभवमा मात्र सीमित छैन। घना वनजङ्गलबीचको पैदलयात्रा, चराचुरुङ्गीको आवाज, विभिन्न प्रजातिका वनस्पति र चिसो हावाले यात्रालाई रोमाञ्चक बनाउँछन्। प्रकृतिसँग नजिक भएर समय बिताउन चाहनेका लागि यो उपयुक्त गन्तव्य बन्न सक्छ।

धार्मिक आस्थाको केन्द्र

कुमाख लेक प्राकृतिक सुन्दरताका साथै धार्मिक महत्त्वका कारण पनि परिचित छ। यहाँको शिखरमा रहेको मन्दिर स्थानीय बासिन्दाको आस्थासँग जोडिएको छ। मन्दिरको स्तरोन्नति र त्यहाँसम्म पुग्ने पैदलमार्ग निर्माण भएपछि दर्शन तथा भ्रमणका लागि आउने मानिसलाई सहज भएको छ।

पूर्वाधारमा सुधार भएसँगै कुमाखको धार्मिक तथा पर्यटकीय महत्त्व थप उजागर हुन थालेको छ। यहाँ पुग्ने दर्शनार्थीले पूजाआजा गर्नुका साथै आसपासको प्राकृतिक सौन्दर्यको समेत आनन्द लिने गरेका छन्।

कोजाग्रत पूर्णिमामा विशेष मेला

कुमाखको धार्मिक र सांस्कृतिक पहिचानसँग कोजाग्रत पूर्णिमामा लाग्ने मेला पनि जोडिएको छ। मन्दिरभन्दा करिब एक किलोमिटर तलको समथर भूभागमा आयोजना हुने मेलामा सल्यानसहित विभिन्न छिमेकी जिल्लाबाट श्रद्धालु तथा सर्वसाधारण सहभागी हुने गर्छन्।

रोल्पा, रुकुम, जाजरकोट, सुर्खेत, बाँके, बर्दिया र दाङलगायत जिल्लाबाट आउने मानिसको सहभागिताले मेलालाई थप विशेष बनाउँछ। धार्मिक गतिविधिसँगै स्थानीय परम्परा, संस्कृति र जनजीवनको झलकसमेत मेलामा देख्न पाइन्छ।

यस्ता सांस्कृतिक गतिविधिले कुमाखको पहिचानलाई बलियो बनाउनुका साथै स्थानीय समुदायबीचको सम्बन्ध र परम्परालाई निरन्तरता दिन सहयोग पुर्‍याएका छन्।

पर्यटन विकासको प्रशस्त सम्भावना

प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक महत्त्व र सांस्कृतिक विशेषता एकै ठाउँमा समेटिएकाले कुमाख लेकमा पर्यटन विकासको सम्भावना उच्च छ। पदमार्ग निर्माण र मन्दिरको स्तरोन्नतिले पर्यटकका लागि सहजता थपे पनि यस क्षेत्रलाई व्यवस्थित पर्यटकीय गन्तव्य बनाउन थप पूर्वाधार आवश्यक देखिन्छ।

पर्यटकको बसाइ सहज बनाउन विश्रामस्थल, खानेपानी, शौचालय, सरसफाइ र आवश्यक सूचना प्रणालीको व्यवस्था गर्न सके यहाँको आकर्षण अझ बढ्न सक्छ। सडक तथा पैदलमार्गको सुधार, सुरक्षा प्रबन्ध र प्रभावकारी प्रचारप्रसारले पनि पर्यटकको आवागमन बढाउन सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।

त्यसैगरी, स्थानीय उत्पादन, परम्परागत संस्कृति र घरेलु उद्यमलाई पर्यटनसँग जोड्न सके स्थानीय बासिन्दाका लागि रोजगारी तथा आयआर्जनका अवसर सिर्जना गर्न सकिन्छ। पर्यावरण संरक्षणलाई प्राथमिकता दिँदै पर्यटन गतिविधि सञ्चालन गर्नु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।

समुचित योजना, पूर्वाधार विकास र प्रभावकारी प्रवर्द्धन गर्न सके कुमाख लेक सल्यानको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा स्थापित हुन सक्छ। प्राकृतिक सम्पदा, धार्मिक आस्था र सांस्कृतिक विरासतको संयोजन बोकेको कुमाखले कर्णाली प्रदेशको पर्यटन विकासमा समेत महत्त्वपूर्ण योगदान दिन सक्ने सम्भावना छ।