विदेशी पर्यटकको खर्चले बढायो पर्यटन आम्दानी, तीन महिनामै भित्रियो २५ अर्ब ५२ करोड
काठमाडौं । नेपाल भ्रमणमा आउने विदेशी पर्यटकको खर्च पछिल्लो तीन महिनामा उल्लेख्य बढेको छ। चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि असोजसम्म विदेशी पर्यटकले नेपालमा २५ अर्ब ५२ करोड रुपैयाँ खर्च गरेका छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार यो रकम गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ३२.७ प्रतिशत बढी हो।
गत आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा विदेशी पर्यटकबाट नेपालले १९ अर्ब २३ करोड रुपैयाँ बराबरको भ्रमण आय प्राप्त गरेको थियो। यस वर्ष पर्यटकको संख्या, उनीहरूको बसाइ तथा पर्यटन गतिविधिमा भएको खर्च बढ्दा भ्रमण आयमा पनि उल्लेख्य वृद्धि भएको देखिन्छ।
पर्यटन क्षेत्रबाट हुने यस्तो आम्दानी नेपालको विदेशी मुद्रा आर्जनको महत्वपूर्ण स्रोत हो। होटल, रेस्टुरेन्ट, यातायात, ट्रेकिङ, पर्वतारोहण, मनोरञ्जन, किनमेल तथा अन्य पर्यटकीय सेवामा विदेशीले गर्ने खर्चले पर्यटनसँग प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रूपमा जोडिएका व्यवसाय तथा रोजगारीलाई चलायमान बनाउँछ।
तर विदेशी पर्यटकबाट हुने आम्दानी बढे पनि समग्र भ्रमण खातामा भने नेपाल अझै घाटामा छ। राष्ट्र बैंकका अनुसार साउनदेखि असोजसम्म नेपालबाट भ्रमणका नाममा ५४ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ बाहिरिएको छ। यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको ६४ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँको तुलनामा १५.७ प्रतिशत कम हो।
नेपालबाट बाहिरिएको भ्रमण खर्चमा शिक्षाको हिस्सा सबैभन्दा ठूलो छ। समीक्षा अवधिमा शिक्षाका लागि मात्रै ३६ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ बाहिरिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा शिक्षातर्फ ४२ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ खर्च भएको थियो।
यसरी पर्यटकबाट प्राप्त भ्रमण आय बढिरहेको भए पनि नेपाली विद्यार्थी तथा अन्य प्रयोजनमा विदेश जाने क्रममा हुने खर्च अझै उच्च रहेकाले भ्रमण आय र व्ययबीच ठूलो अन्तर देखिएको छ। यही कारण तीन महिनामा नेपालको खुद सेवा खाता १९ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँले घाटामा रहेको छ।
यद्यपि अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा खुद सेवा खाता ३२ अर्ब २७ करोड रुपैयाँले घाटामा रहेकाले यस वर्ष घाटाको आकार घटेको छ।
नेपालमा पर्यटनलाई विदेशी मुद्रा आर्जन, रोजगारी सिर्जना र स्थानीय अर्थतन्त्र चलायमान बनाउने प्रमुख क्षेत्रका रूपमा लिइन्छ। हिमाल, पदयात्रा मार्ग, धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदा, वन्यजन्तु, साहसिक गतिविधि र प्राकृतिक विविधताका कारण नेपाल विदेशी पर्यटकका लागि आकर्षक गन्तव्य मानिन्छ।
पर्यटकको नेपाल बसाइ लम्ब्याउने, प्रतिपर्यटक खर्च बढाउने र नयाँ गन्तव्यको विकास गर्ने विषय पर्यटन क्षेत्रका प्रमुख चुनौती हुन्। पर्यटकले नेपालमा गर्ने खर्च जति बढाउन सकिन्छ, त्यति नै पर्यटनबाट प्राप्त हुने विदेशी मुद्रा आम्दानी र स्थानीय आर्थिक गतिविधिमा यसको प्रभाव विस्तार हुने भएकाले पछिल्लो तथ्यांकलाई पर्यटन अर्थतन्त्रका दृष्टिले सकारात्मक संकेतका रूपमा लिन सकिन्छ।
तर पर्यटनबाट भित्रिने विदेशी मुद्रा र शिक्षा तथा अन्य प्रयोजनमा बाहिरिने रकमबीचको अन्तर कम गर्न पर्यटन आम्दानी बढाउनुका साथै स्वदेशमै उच्च गुणस्तरीय सेवा र अवसर विस्तार गर्नुपर्ने देखिन्छ।
