खच्चडको बाटोबाट मध्यपहाडी लोकमार्गसम्म
पर्वत — कुनै समय बटुवा, भरिया र गधा–खच्चडका लस्करले भरिभराउ हुने पर्वतको चुवा अहिले सडक यातायात र बजार विस्तारसँगै नयाँ स्वरूपमा देखिन थालेको छ। पुरानो पैदलमार्गको इतिहास बोकेको चुवा पछिल्लो समय मध्यपहाडी लोकमार्गका कारण आवागमन, व्यापार र पर्यटनको सम्भावना बोकेको क्षेत्रका रूपमा विकसित हुँदै गएको छ।
कुश्मा नगरपालिका–८ मा पर्ने चुवा समुद्री सतहबाट करिब ९ सय मिटर उचाइमा अवस्थित छ। पोखरा–बागलुङ (भूपी शेरचन) राजमार्ग निर्माण हुनुअघि यहाँबाट बुटवल, स्याङ्जा, म्याग्दी, पर्वत र बागलुङ हुँदै मुस्ताङतर्फ जाने यात्रुहरूको उल्लेख्य आवागमन हुने गर्थ्यो।
त्यतिबेला चुवा केवल एउटा गाउँ थिएन, पहाडी भूभाग हुँदै मुस्ताङतर्फ जाने यात्रु र व्यापारीका लागि महत्वपूर्ण विश्राम तथा आवागमनको मार्ग थियो। भरिया र खच्चडमार्फत सामान ओसारपसार हुने भएकाले गाउँको जनजीवन र स्थानीय अर्थतन्त्र पनि यही पैदलमार्गसँग जोडिएको थियो।
राजमार्ग आएपछि बदलिएको चुवा
२०४० सालपछि पोखरा–बागलुङ राजमार्ग निर्माण भएपछि चुवाको पुरानो पैदलमार्ग केन्द्रित परिचय विस्तारै बदलियो। मोटरबाटो विस्तार हुँदै जाँदा पैदल यात्रामा निर्भर आवागमन र खच्चडबाट हुने सामान ढुवानी घट्दै गयो।
पुरानो बाटोको चहलपहल कम भए पनि सडक सञ्जालले चुवालाई नयाँ अवसर दियो। अहिले राष्ट्रिय गौरवको मध्यपहाडी लोकमार्गले यही क्षेत्रलाई छोएपछि बजार विस्तार र भौतिक पूर्वाधार विकासले गति लिएको छ।
यससँगै कुनै समय यात्राको बीचमा विश्राम गर्ने थलोका रूपमा परिचित चुवा अहिले सडकमार्गबाट सहजै पुग्न सकिने बस्ती बनेको छ।
हिमाल हेर्न सकिने गाउँ
चुवाको आकर्षण सडक र बजारमा मात्र सीमित छैन। प्राकृतिक दृश्यका हिसाबले पनि यो क्षेत्र पर्यटकका लागि सम्भावनायुक्त छ।
मौसम खुलेका बेला गाउँबाट उत्तरतर्फ माछापुच्छ्रे, अन्नपूर्णलगायत हिमशृङ्खला देखिन्छन्। ग्रामीण परिवेश, पहाडी भूगोल र हिमाली दृश्यको संयोजनले चुवालाई छोटो दूरीको ग्रामीण पर्यटन तथा दृश्यावलोकनका लागि उपयुक्त गन्तव्य बनाउन सक्ने आधार दिएको छ।
विशेषगरी पोखरा–बागलुङ हुँदै यात्रा गर्ने पर्यटकका लागि चुवालाई विश्राम, दृश्यावलोकन र स्थानीय जीवनशैली अनुभव गर्ने गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकिने सम्भावना छ।
पुरानो पैदलमार्ग पनि पर्यटन सम्पदा बन्न सक्छ
चुवाको सबैभन्दा महत्वपूर्ण विशेषता यसको सडक पहुँच मात्र होइन, सडक बन्नुअघिको इतिहास पनि हो। खच्चड र पैदल यात्रु हिँड्ने पुरानो बाटो स्थानीय इतिहास र पहाडी व्यापारिक मार्गको सम्झना बोकेको सम्पदा हो।
त्यस्ता पुराना बाटालाई संरक्षण गरेर पदमार्गका रूपमा विकास गर्न सके चुवाले नयाँ पर्यटकीय पहिचान पाउन सक्छ। पुरानो बाटो, स्थानीय बस्ती, परम्परागत जीवनशैली र हिमाली दृश्यलाई जोडेर छोटो पदयात्रा मार्ग निर्माण गर्न सकिन्छ।
यसबाट नयाँ पुस्ताले गाउँको पुरानो आवागमन प्रणाली बुझ्ने अवसर पाउनेछन् भने पर्यटकले सडकबाट बाहिर निस्केर स्थानीय जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिने अनुभव लिन सक्नेछन्।
सडकसँगै पर्यटनको अवसर
मध्यपहाडी लोकमार्गले चुवालाई यातायातको दृष्टिले जोडेको छ। अब यही पहुँचलाई पर्यटनसँग जोड्नु आवश्यक देखिन्छ। स्थानीय उत्पादन, परम्परागत खानपान, ग्रामीण होमस्टे, पदयात्रा र हिमाल दृश्यावलोकनलाई प्रवर्द्धन गर्न सके चुवामा पर्यटन गतिविधि विस्तार गर्न सकिन्छ।
सडक किनारमा मात्र बजार विस्तार गर्नुको सट्टा गाउँको मौलिकता संरक्षण गर्दै पर्यटकलाई भित्र्याउने योजना आवश्यक हुन्छ। स्थानीय घरबास, कृषि पर्यटन र सांस्कृतिक अनुभवलाई प्राथमिकता दिएमा सडक भएर जाने यात्रुलाई केही समय चुवामा रोक्न सकिने सम्भावना छ।
कुनै समय खच्चडको लस्करले चिनिएको चुवाको परिचय अहिले मध्यपहाडी लोकमार्गसँग जोडिएको छ। पुरानो पैदलमार्गको इतिहास र नयाँ सडकको पहुँचलाई पर्यटनसँग जोड्न सके चुवा पर्वतको एउटा आकर्षक ग्रामीण गन्तव्यका रूपमा स्थापित हुन सक्छ।
