स्वच्छ मुस्ताङ अभियानले पर्यटनको छवि उज्यालो बनाउँदै

जोमसोम । हिमाली जिल्ला मुस्ताङमा पर्यटकीय गतिविधि बढेसँगै फोहोर व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित बनाउने प्रयासले सकारात्मक नतिजा दिन थालेको छ। चालु आर्थिक वर्षको पहिलो छ महिनामा ४ हजार ४९१ केजी नकुहिने फोहोर जिल्ला बाहिर पठाइएपछि मुस्ताङको पर्यावरणीय सन्तुलन र पर्यटन छविमा उल्लेखनीय सुधार देखिएको छ।

अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) जोमसोमका अनुसार वारागुङ मुक्तिक्षेत्र, घरपझोङ र थासाङ गाउँपालिकामा पर्यटन व्यवसायी तथा स्थानीय समुदायले संकलन गरेको प्लास्टिकजन्य फोहोर ट्रकमार्फत पोखरा पठाइएको हो।

एक्यापले गत आर्थिक वर्षदेखि “स्वच्छ मुस्ताङ, दिगो पर्यटन” अवधारणाअनुसार समुदायसँग सहकार्य गर्दै फोहोर बाहिर निकासी गर्ने अभियान सुरु गरेको हो। यस वर्ष भदौदेखि पुससम्म चार चरणमा फोहोर ढुवानी गरिएको छ। यसअघि गत वर्ष मात्रै १० हजार १९० केजी फोहोर प्रशोधनका लागि पठाइएको थियो।

पर्यटनमैत्री पूर्वाधार विस्तार

पर्यटन क्षेत्रलाई वातावरणमैत्री बनाउने लक्ष्यसहित एक्यापले तीनवटै पालिकामा फोहोर संकलन केन्द्र निर्माण गरेको छ। थासाङको घाँसा, लेते, धम्पु, कोवाङ र टुकुचे, घरपझोङको स्याङ र छैरो तथा वारागुङ मुक्तिक्षेत्रका कागबेनी र मुक्तिनाथ क्षेत्रमा संकलन केन्द्र स्थापना गरिएका छन्।

पालिकाहरूले पनि फोहोर व्यवस्थापनमा लगानी बढाएका छन्। घरपझोङले फोहोर संकलनका लागि ट्याम्पो खरिद गरेको छ भने वारागुङ मुक्तिक्षेत्रले कम्प्रेसर मेसिन जडान गरेको छ।

स्वच्छता र पर्यटन प्रतिस्पर्धा

धार्मिक तथा साहसिक पर्यटनको प्रमुख गन्तव्य मुस्ताङमा स्वच्छ वातावरण कायम राख्नु पर्यटनको दीर्घकालीन प्रतिस्पर्धात्मकताका लागि अत्यावश्यक मानिन्छ। मुक्तिनाथ, कागबेनी, लोमान्थाङ जस्ता क्षेत्र भ्रमण गर्ने आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको सङ्ख्या बढ्दै जाँदा फोहोर व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको थियो।

पर्यटन विज्ञहरूका अनुसार हिमाली गन्तव्यको ब्रान्ड छवि स्वच्छता, प्राकृतिक सौन्दर्य र स्थानीय सहभागितासँग प्रत्यक्ष जोडिएको हुन्छ। मुस्ताङमा समुदाय–आधारित फोहोर व्यवस्थापन मोडेलले दिगो पर्यटनको उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ।

स्थानीय व्यवसायीहरू भन्छन्— “पर्यटकले सफा वातावरण पाए भने उनीहरू पुनः फर्कन्छन्, सकारात्मक सन्देश फैलाउँछन् र स्थानीय अर्थतन्त्र बलियो हुन्छ।”

यसरी फोहोर व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राख्दै मुस्ताङले वातावरण संरक्षण र पर्यटन प्रवर्द्धनलाई सँगै अघि बढाउने रणनीति अवलम्बन गरेको देखिन्छ।