जोखिमले चिनिएका १० हिमाल : किन विश्वका यी शिखरलाई भनिन्छ ‘किलर माउन्टेन’?

काठमाडौं । हिमालको उचाइ मात्र त्यसको जोखिमको मापदण्ड होइन। मौसमको अनिश्चितता, हिमपहिरो, चट्टान खस्ने खतरा, प्राविधिक आरोहणको कठिनाइ, उद्धारको चुनौती र ‘डेथ जोन’को कठोर अवस्थाले केही हिमाललाई विश्वकै सबैभन्दा जोखिमपूर्ण बनाएका छन्। यही कारणले यीमध्ये धेरैलाई पर्वतारोहण समुदायले ‘किलर माउन्टेन’ अर्थात् ‘नरभक्षी हिमाल’को संज्ञा दिएको छ।

यस्ता हिमालहरू केवल साहसिक आरोहणका गन्तव्य मात्र होइनन्, पर्वतीय पर्यटनको आकर्षण र जोखिम दुवैका प्रतीक पनि हुन्। विश्वभरका हजारौँ साहसिक पर्यटकले हरेक वर्ष यी शिखरतर्फ यात्रा गरे पनि प्रत्येक आरोहण मौसमले नयाँ चुनौती र दुर्घटनाका कथा थप्ने गरेको छ।

१०. बैन्था ब्राक (द ओगर), पाकिस्तान

७,२८५ मिटर अग्लो यो हिमालमा अहिलेसम्म तीन पटक मात्र सफल आरोहण भएको छ। अत्यन्त ठाडो ग्रेनाइट भित्तो, कठिन मार्ग र अनिश्चित मौसमका कारण यसलाई संसारका सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण प्राविधिक हिमालमध्ये एक मानिन्छ।

९. म्याटरहर्न, स्विट्जरल्यान्ड–इटाली

४,४७८ मिटर उचाइको म्याटरहर्नमा ६०० भन्दा बढी आरोहीले ज्यान गुमाएका छन्। लोकप्रियताका कारण ठूलो संख्यामा अनुभवहीन आरोही पुग्ने भएकाले दुर्घटनाको जोखिम बढ्ने गरेको छ।

८. सगरमाथा, नेपाल–चीन

विश्वकै अग्लो हिमाल भए पनि मृत्यु दरका हिसाबले सगरमाथा सबैभन्दा जोखिमपूर्ण होइन। पछिल्ला वर्षमा प्रविधि, मार्ग व्यवस्थापन र उद्धार प्रणाली सुधारिएसँगै मृत्यु दर घटेको छ। तर ‘डेथ जोन’, अक्सिजनको कमी र कठोर मौसम अझै पनि ठूलो चुनौती बनेका छन्।

७. धौलागिरि, नेपाल

८,१६७ मिटर अग्लो धौलागिरिको दक्षिणी मोहडा आजसम्म अजेय छ। हिमपहिरो, तीव्र ढलान र मौसमको अनिश्चितताले यसलाई विश्वका कठिन आरोहणमध्ये राखेको छ।

६. कञ्चनजङ्घा, नेपाल–भारत

विश्वको तेस्रो अग्लो हिमाल कञ्चनजङ्घामा आधुनिक उपकरण र अनुभव बढे पनि मृत्यु दर उल्लेखनीय रूपमा घट्न सकेको छैन। परिवर्तनशील मौसम, हिमपहिरो र जोखिमपूर्ण अवतरण यसको मुख्य चुनौती हुन्।

५. मोन्ट ब्लाङ्क, फ्रान्स–इटाली

युरोपको सबैभन्दा अग्लो हिमाल मोन्ट ब्लाङ्कमा हरेक वर्ष करिब २० हजार आरोही पुग्छन्। अत्यधिक भीड, चट्टान खस्ने जोखिम र मौसमका कारण यसलाई पनि जोखिमपूर्ण गन्तव्य मानिन्छ।

४. आइगर, स्विट्जरल्यान्ड

‘मर्डर वाल’ अर्थात् ‘मृत्युको पर्खाल’ भनेर चिनिने उत्तरी मोहडाका कारण आइगर विश्वभरका प्राविधिक आरोहीका लागि ठूलो चुनौती बनेको छ।

३. नाङ्गा पर्वत, पाकिस्तान

‘म्यान–इटर’ र ‘किलर माउन्टेन’ उपनाम पाएको नाङ्गा पर्वत तीव्र ढलान, शक्तिशाली हावा र कठिन मार्गका कारण दशकौँदेखि आरोहीका लागि सबैभन्दा भयावह हिमालमध्ये एक मानिन्छ।

२. के–२, पाकिस्तान–चीन

विश्वको दोस्रो अग्लो हिमाल के–२ सगरमाथाभन्दा धेरै जोखिमपूर्ण मानिन्छ। ‘बोटलनेक’ क्षेत्र, तीव्र मौसम परिवर्तन, हिमपहिरो र प्राविधिक कठिनाइले यसलाई साहसिक पर्यटनको सबैभन्दा कठिन गन्तव्यमध्ये राखेको छ।

१. अन्नपूर्ण, नेपाल

८,०९१ मिटर अग्लो अन्नपूर्णलाई विश्वकै सबैभन्दा जोखिमपूर्ण आरोहण गन्तव्य मानिन्छ। उच्च मृत्यु दर, निरन्तर हिमपहिरो, अनिश्चित मौसम, कठिन मार्ग र सीमित उद्धार पहुँचका कारण यो अनुभवी पर्वतारोहीका लागि पनि ठूलो चुनौती बनेको छ।

पर्यटन व्यवसायीहरूका अनुसार यी हिमालले नेपालसहित विश्वका हिमाली गन्तव्यलाई साहसिक पर्यटनको नक्सामा स्थापित गरेका छन्। तर यस्ता गन्तव्यको दीर्घकालीन विकासका लागि सुरक्षा मापदण्ड, मौसम पूर्वानुमान, उद्धार क्षमता र जिम्मेवार पर्वतीय पर्यटनलाई समान प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ।