धादिङ । राजधानी काठमाडौंलाई चितवन, पोखरा र देशका अन्य प्रमुख पर्यटकीय तथा व्यापारिक गन्तव्यसँग जोड्ने पृथ्वी राजमार्गको शीतल बजार सडकखण्ड पुनः सञ्चालनमा ल्याउन नेपाली सेनाले काम तीव्र बनाएको छ।

रसुवामा आएको बाढीपछि त्रिशूली नदीमा बढेको बहावले सडक कटान गर्दा धादिङको शीतल बजारमा राजमार्गको ठूलो हिस्सा भासिएपछि यातायात प्रभावित भएको हो। क्षतिग्रस्त भागमा सामान्य मर्मतबाट तत्काल सडक सञ्चालन गर्न कठिन देखिएपछि नेपाली सेनाको मध्य पृतनाअन्तर्गत कालीप्रसाद गणको इन्जिनियर टोलीले ब्लास्टिङमार्फत नयाँ सडक ट्र्याक खोल्ने काम गरिरहेको छ।

शीतल बजारको सडक अवरुद्ध हुँदा यसको असर दैनिक आवागमनमा मात्र सीमित छैन। काठमाडौं–चितवन र काठमाडौं–पोखरा आवागमनमा निर्भर पर्यटन व्यवसाय, पर्यटक यातायात र यात्रु सेवामा समेत यसको प्रत्यक्ष प्रभाव परेको छ।

पर्यटकको यात्रामा थप अनिश्चितता

पृथ्वी राजमार्ग नेपालका प्रमुख पर्यटन गन्तव्यतर्फ जाने सबैभन्दा व्यस्त सडक मार्गमध्ये एक हो। काठमाडौंबाट पोखरा, चितवन तथा त्यस आसपासका गन्तव्यतर्फ जाने स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकले यही सडक प्रयोग गर्छन्।

सडकको कुनै एउटा संवेदनशील खण्ड अवरुद्ध हुँदा यात्रा समय लम्बिने, सवारीसाधन रोकिने र वैकल्पिक मार्ग प्रयोग गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ। बाढीपछि शीतल बजारसँगै कृष्णभीर, परेवा भीरलगायतका स्थानमा सडक क्षतिग्रस्त भएकाले राजमार्गको नियमित सञ्चालनमा थप चुनौती देखिएको छ।

पर्यटनका लागि गन्तव्यको आकर्षण जति महत्त्वपूर्ण हुन्छ, त्यहाँ पुग्ने सहजता पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। सडक यात्रा अनिश्चित बनेमा छोटो अवधिका पर्यटकीय यात्रा, समूहगत भ्रमण तथा सडकमार्गमा निर्भर पर्यटन व्यवसाय प्रभावित हुन सक्छन्।

ब्लास्टिङबाट नयाँ ट्र्याक बनाउँदै सेना

शीतल बजारमा नदीतर्फको सडकको ठूलो भाग कटानमा परेर भासिएकाले पुरानै संरचनालाई तत्काल मर्मत गरेर यातायात सञ्चालन गर्न कठिन भएको प्राविधिक मूल्यांकनपछि ब्लास्टिङको विकल्प रोजिएको हो।

सेनाको प्राविधिक टोलीले क्षतिग्रस्त सडकको भाग हटाएर नयाँ ट्र्याक तयार गर्ने काम गरिरहेको छ। ब्लास्टिङपछि सडकको सतह व्यवस्थापन, आवश्यक संरचना निर्माण र यातायात सञ्चालनका लागि थप काम गरिने जनाइएको छ।

सडक खुलाउने कार्यमा नेपाली सेना, सडक विभाग र प्राविधिक टोलीबीच समन्वय भइरहेको छ।

सडक खुलेपछि पर्यटन यात्राले गति लिने अपेक्षा

पृथ्वी राजमार्गमा नियमित यातायात सञ्चालन हुनु काठमाडौंसँग जोडिएका प्रमुख पर्यटन गन्तव्यका लागि पनि महत्त्वपूर्ण छ।

विशेषगरी पोखरा, चितवनलगायतका गन्तव्यमा सडकमार्गबाट जाने पर्यटकका लागि यात्रा सहज बनाउन राजमार्गको सुरक्षित र भरपर्दो सञ्चालन आवश्यक हुन्छ। सडक अवरोधका कारण यात्राको समय र लागत बढ्दा यसको असर पर्यटक सेवा प्रदायक, यातायात व्यवसायी, होटल तथा अन्य पर्यटन व्यवसायसम्म पुग्न सक्छ।

त्यसैले अहिलेको प्राथमिकता क्षतिग्रस्त सडक तत्काल खुलाउने भए पनि दीर्घकालीन रूपमा त्रिशूली नदीको कटान, पहिरो र बाढीको जोखिमबाट राजमार्गलाई सुरक्षित बनाउने पूर्वाधार निर्माणतर्फ पनि ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ।

प्राकृतिक विपत्तिपछि पर्यटन पूर्वाधारको परीक्षा

भाद्र १० गते रसुवा क्षेत्रमा आएको बाढीपछि त्रिशूली नदीमा आएको तीव्र बहावले नुवाकोट र धादिङ हुँदै काठमाडौं जोडिने सडक पूर्वाधारमा क्षति पुर्‍याएको छ।

यस घटनाले नेपालका प्रमुख पर्यटन मार्गहरू प्राकृतिक विपत्तिका दृष्टिले कति संवेदनशील छन् भन्ने प्रश्न पनि उठाएको छ। पर्यटक गन्तव्यमा लगानीसँगै गन्तव्यसम्म पुग्ने सडक, पुल, सञ्चार र आपत्कालीन व्यवस्थालाई जलवायु तथा विपद् जोखिमअनुकूल बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

शीतल बजारको सडक खुलेपछि तत्काल यात्रु र पर्यटकलाई राहत पुग्नेछ। तर आगामी दिनमा यस्ता अवरोध दोहोरिन नदिन सडकको पुनर्निर्माणलाई केवल यातायात सञ्चालनमा सीमित नराखी सुरक्षित, दिगो र पर्यटनमैत्री पूर्वाधार निर्माणसँग जोड्नुपर्ने चुनौती छ।