भारतसँग हवाई रुटमा सहमतिको तयारी, भैरहवा र पोखरा विमानस्थल सञ्चालनमा आशा
काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र (बालेन) शाहको आगामी भारत भ्रमणका क्रममा नेपालले लामो समयदेखि उठाउँदै आएको हवाई रुट र एयरस्पेसको विषयमा महत्वपूर्ण सहमति जुट्ने सम्भावना देखिएको छ । भारतीय पक्ष नेपाललाई थप हवाई प्रवेश मार्ग उपलब्ध गराउन सकारात्मक बनेपछि भैरहवा र पोखरालगायत अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको नियमित अन्तर्राष्ट्रिय उडान विस्तारका लागि नयाँ बाटो खुल्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
प्रधानमन्त्री शाह मङ्सिर ६ गते भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको निमन्त्रणामा नयाँदिल्ली जाँदैछन् । करिब साढे २५ घण्टाको भारत बसाइका क्रममा उनले राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मुसँग भेट गर्नुका साथै प्रधानमन्त्री मोदीसँग वान–अन–वान र प्रतिनिधिमण्डलस्तरीय वार्ता गर्ने कार्यक्रम छ ।
यही उच्चस्तरीय वार्तामा हवाई रुटसम्बन्धी विषयलाई प्राथमिकताका साथ उठाइने र सहमति हुने सम्भावना रहेको परराष्ट्र मन्त्रालय स्रोतले जनाएको छ ।
महेन्द्रनगरबाट हवाई प्रवेश मार्ग खुल्ने तयारी
हाल विदेशबाट नेपाल आउने अधिकांश अन्तर्राष्ट्रिय उडानले सिमरा प्रवेश विन्दु प्रयोग गर्नुपर्ने अवस्था छ । सीमित हवाई प्रवेश मार्गका कारण भैरहवा र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको व्यावसायिक सम्भावनाअनुसार अन्तर्राष्ट्रिय उडान विस्तार हुन नसकेको भन्दै नेपालले भारतसँग वैकल्पिक हवाई रुट उपलब्ध गराउन लामो समयदेखि आग्रह गर्दै आएको छ ।
यसपटक भारत महेन्द्रनगरबाट करिब ३९ हजार फिट उचाइमा जहाज नेपाल प्रवेश गर्न सक्ने गरी हवाई रुट उपलब्ध गराउन सकारात्मक देखिएको स्रोतको भनाइ छ । यो सहमति कार्यान्वयनमा आएमा पश्चिम नेपाल हुँदै नेपाल प्रवेश गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि महत्वपूर्ण वैकल्पिक मार्ग उपलब्ध हुनेछ ।
नेपालले महेन्द्रनगरसँगै नेपालगञ्ज, भैरहवा र जनकपुरबाट अन्तर्राष्ट्रिय हवाई आवागमन सहज बनाउन भारतसँग विभिन्न विकल्पमा छलफल गर्दै आएको छ ।
भैरहवाको उडानमा भारतीय एयरस्पेस प्रयोग गर्न अनुमति
हवाई रुटसँगै भैरहवा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका लागि भारतीय एयरस्पेस प्रयोग गर्ने विषयमा पनि भारत सकारात्मक रहेको बताइएको छ ।
भैरहवाबाट हुने अन्तर्राष्ट्रिय उडान तथा अवतरणका क्रममा भारतीय आकाश प्रयोग गर्नुपर्ने अवस्थालाई सहज बनाउन भारतले अनुमति दिने तयारी गरेको स्रोतको दाबी छ । यसबाट भैरहवा विमानस्थलबाट भारत तथा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यमा उडान विस्तार गर्न थप सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
तर, नेपाल र भारतबीच एयरस्पेस आदानप्रदानसम्बन्धी केही विषय भने अझै वार्तामै छन् । भारतले रक्सौल र बागडोग्रा क्षेत्रमा आफ्ना विमान सञ्चालनका क्रममा नेपाली एयरस्पेस प्रयोग गर्न पाउने विषय पनि छलफलमा राखेको बताइएको छ ।
पोखराबाट भारतका सहरमा सिधा उडानको सम्भावना
हवाई रुटसम्बन्धी छलफलले पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थललाई पनि प्रत्यक्ष लाभ पुग्न सक्ने देखिएको छ । भारतका केही प्रमुख सहरबाट पोखरामा सीधा हवाई उडान सञ्चालन गर्ने विषयमा सहमति जुट्न सक्ने सरकारी स्रोतको भनाइ छ ।
यसका साथै नेपाल र भारतबीच अयोध्या–जनकपुर सिधा हवाई सेवा सञ्चालन गर्ने विषयमा समेत सहमति भएको बताइएको छ । यस्तो सेवा सुरु भएमा धार्मिक तथा पर्यटन आवागमन बढाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
हवाई रुटसँगै रेल र आर्थिक सहयोग पनि एजेन्डामा
प्रधानमन्त्री शाहको भ्रमणमा हवाई रुट मात्र नभई नेपाल–भारतबीच लामो समयदेखि थाती रहेका अन्य विषयमा पनि सहमतिको प्रयास हुनेछ ।
नेपालले भारतबाट अनुदान तथा सहुलियतपूर्ण ऋण गरी करिब २ खर्ब भारु बराबरको सहयोग प्राप्त गर्ने विषयलाई पनि प्राथमिकतामा राखेको छ । प्रस्तावअनुसार एक खर्ब भारु सहुलियतपूर्ण ऋण र एक खर्ब भारु अनुदानका रूपमा प्राप्त हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
त्यस्तै अयोध्या–जनकपुर रेल सेवा सञ्चालन, रक्सौल–काठमाडौं रेलमार्ग, सीमापार पेट्रोलियम पाइपलाइन तथा ऊर्जा व्यापारसम्बन्धी विषय पनि वार्ताको एजेन्डामा छन् ।
अयोध्याबाट जनकपुरसम्म सातामा एकपटक रेल सञ्चालनका लागि भारतले अनुमति दिइसकेको बताइएको छ । प्रधानमन्त्री शाह र मोदीले भ्रमणका क्रममा उक्त रेल सेवाको संयुक्त उद्घाटन गर्ने सम्भावना पनि छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय उडान विस्तारमा निर्णायक बन्न सक्छ सहमति
नेपालका लागि भारतसँग हवाई रुटसम्बन्धी सहमति केवल उडान मार्ग विस्तारको विषय मात्र नभई भैरहवा र पोखरालाई अन्तर्राष्ट्रिय हवाई सञ्जालमा प्रभावकारी रूपमा जोड्ने आधार बन्न सक्छ ।
लामो समयदेखि सीमित प्रवेश मार्गका कारण नेपालका नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलले अपेक्षित अन्तर्राष्ट्रिय उडान पाउन नसकेको अवस्थामा महेन्द्रनगरबाट नयाँ प्रवेश र भैरहवाका लागि भारतीय एयरस्पेस प्रयोगको अनुमति प्राप्त भएमा नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय हवाई सम्पर्क विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
प्रधानमन्त्री शाह मङ्सिर ६ गते नेपाल एयरलाइन्सको नियमित उडानबाट नयाँदिल्ली जानेछन् र भोलिपल्टै स्वदेश फर्कने कार्यक्रम छ । छोटो समयको भ्रमण भए पनि हवाई रुट, एयरस्पेस, रेल, ऊर्जा तथा आर्थिक सहयोगजस्ता विषयमा हुने सम्भावित सहमतिका कारण भ्रमणलाई महत्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ ।
