एसियन हाइवेः पूर्वी नेपालको पर्यटन ढोका विस्तार हुँदै, दुई वर्षमा ३५ प्रतिशत निर्माण सम्पन्न
बेलबारी (मोरङ) । पूर्वी नेपाललाई दक्षिण एसियासँग मात्र होइन, समग्र एसियाली पर्यटन सञ्जालसँग जोड्ने महत्वाकांक्षी परियोजना ‘एसियन हाइवे’ ले आकार लिन थालेको छ। काँकरभिट्टाबाट लौकहीसम्म निर्माणाधीन यो सडकखण्डको काम सुरु भएको दुई वर्षमा करिब ३५ प्रतिशत प्रगति भएको छ। भौतिक पूर्वाधारको यो प्रगतिसँगै पर्यटन क्षेत्रले पनि नयाँ आशा र सम्भावनाको संकेत देख्न थालेको छ।
एसियन हाइवे केवल यातायात पूर्वाधार मात्र होइन, यो नेपालका पूर्वी पर्यटकीय गन्तव्यहरू—इलामका चिया बगान, झापाका सिमसार क्षेत्र, मोरङ–सुनसरीका धार्मिक र सांस्कृतिक स्थल—लाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकसम्म सहज रूपमा पुर्याउने ‘टुरिज्म कोरिडोर’ का रूपमा हेरिएको छ। विशेषगरी भारत, बंगलादेश, म्यान्मा र थाइल्याण्डबाट स्थलमार्ग हुँदै नेपाल भित्रिने पर्यटकका लागि यो सडक निर्णायक बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।
आयोजनाअन्तर्गत झापाको पाडाजुगीदेखि पश्चिमतर्फ पहिलो चरणको एकलेन कालोपत्र सुरु भइसकेको छ। पश्चिम खण्ड इटहरी कार्यालयका अनुसार सम्झौता भएको अवधिमा कुल ३५ प्रतिशत काम सम्पन्न भएको छ। एसियन राजमार्ग नम्बर २ अन्तर्गत काँकरभिट्टाबाट लौकहीसम्म १२० किलोमिटर सडक स्तरोन्नतिको योजना रहे पनि हाल ९५.७६ किलोमिटरमा मात्र ठेक्का लागेर काम भइरहेको छ। सडकलाई पूर्वी र पश्चिमी दुई खण्डमा विभाजन गरी निर्माण अघि बढाइएको छ।
हालसम्म दुवै खण्डमा गरी करिब २० किलोमिटर सडकमा एकतर्फी रूपमा पहिलो चरणको कालोपत्र सम्पन्न भएको छ। पूर्वी खण्ड दमक कार्यालयका अनुसार त्यहाँ पनि करिब ३५ प्रतिशत काम सकिएको छ। निर्माण सामग्री समयमै उपलब्ध भएमा कामले थप गति लिने अपेक्षा गरिएको छ। पूर्वी खण्डमा विद्युत् पोल सार्ने काम करिब ८० प्रतिशत सकिएको भए पनि पश्चिम खण्डमा यो काम अझै ४० प्रतिशतमै सीमित छ, विशेषगरी बजार क्षेत्रका पोल सार्न बाँकी रहेका छन्।
ठूला पुल निर्माणतर्फ पनि क्रमिक प्रगति भइरहेको छ। पूर्वी खण्डमा पुल निर्माण २३ प्रतिशत र पश्चिम खण्डमा २५ प्रतिशत पुगेको आयोजना कार्यालयले जनाएको छ। यी संरचनाहरू पूरा भएपछि लामो दूरीका पर्यटक बस, निजी सवारी र कार्गो यातायात सहज हुनेछन्, जसले होटल, होमस्टे, रेस्टुरेन्ट र स्थानीय पर्यटन व्यवसायलाई प्रत्यक्ष लाभ पुर्याउनेछ।
थाइल्याण्डको बैंककबाट सुरु भई म्यान्मा, बंगलादेश, भारत हुँदै नेपालको काँकरभिट्टा प्रवेश गर्ने यो हाइवे पूर्व–पश्चिम राजमार्गमार्फत भारतको दिल्ली हुँदै पाकिस्तानको कराँचीसम्म पुग्नेछ। एसियाली विकास बैंकको आर्थिक सहयोगमा करिब ३० करोड अमेरिकी डलर लागत अनुमान गरिएको यो आयोजना विसं २०८० माघ १९ गतेदेखि सुरु भएको हो, जसलाई तीन वर्षमा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
सडकलाई बजार, जंगल र ग्रामीण क्षेत्र गरी तीन वर्गमा विभाजन गरेर निर्माण गरिँदैछ—बजार क्षेत्रमा ५० मिटर, जंगल क्षेत्रमा २४ मिटर र ग्रामीण क्षेत्रमा ३३ मिटर चौडाइ। यो संरचनाले यात्रालाई सुरक्षित मात्र होइन, दृश्यात्मक रूपमा पनि आकर्षक बनाउने पर्यटन व्यवसायीहरूको विश्वास छ।
पर्यटन व्यवसायीहरूका अनुसार एसियन हाइवे पूरा भएपछि पूर्वी नेपाल ‘ट्रान्जिट मात्र होइन, डेस्टिनेसन’ बन्नेछ। सीमापार पर्यटकको आवागमन बढेसँगै स्थानीय संस्कृति, खानपान र प्राकृतिक सम्पदाको पहिचान अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा फैलिने अपेक्षा गरिएको छ। अहिले ३५ प्रतिशत प्रगतिमा रहेको यो सडक, पूरा भएपछि पूर्वी नेपालको पर्यटन भविष्यलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने आधार बन्ने संकेत देखिएको छ।
