धार्मिक पर्यटन प्रवर्द्धनमा रामनवमी: जनकपुर र अयोध्या केन्द्रित आस्था यात्रा
काठमाडौं । चैत्र शुक्ल नवमीका अवसरमा मनाइने रामनवमी पर्वले धार्मिक आस्था मात्र होइन, नेपालको धार्मिक पर्यटन प्रवर्द्धनमा पनि महत्वपूर्ण योगदान पुर्याइरहेको छ। भगवान् श्रीरामको जन्मोत्सवका रूपमा मनाइने यो पर्वका अवसरमा देशभरका मन्दिरमा पूजा–आराधना र विशेष कार्यक्रम भइरहेका छन् भने तीर्थयात्रा र धार्मिक भ्रमण पनि बढेको छ।
विशेषगरी जानकी मन्दिर केन्द्रित धार्मिक गतिविधिले आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई आकर्षित गरिरहेको छ। रामनवमीका अवसरमा नेपाल र भारतबाट हजारौँ भक्तजन जनकपुर पुग्ने गर्छन्, जसले धार्मिक पर्यटन, होटल व्यवसाय, यातायात र स्थानीय व्यापारलाई चलायमान बनाएको छ।
भगवान् रामको जन्मोत्सवसँग जोडिएको यो पर्वले जनकपुरलाई धार्मिक पर्यटनको प्रमुख गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्याएको छ। मिथिला संस्कृतिको केन्द्र जनकपुरमा आयोजना हुने मेला, पूजा, रामायण वाचन र सांस्कृतिक कार्यक्रमले पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने प्रमुख आधार बनेका छन्।
रामनवमीका अवसरमा भारतको अयोध्या र नेपालबीच धार्मिक पर्यटन आवागमन पनि बढ्ने गरेको छ। राम–सीता विवाह र रामायणसँग जोडिएका ऐतिहासिक स्थलहरूबीचको सम्बन्धले ‘रामायण सर्किट’ अवधारणालाई थप बल पुर्याएको पर्यटन व्यवसायीहरू बताउँछन्।
धार्मिक पर्यटनको दृष्टिले रामनवमीले होटल, यातायात, हस्तकला, स्थानीय बजार र सांस्कृतिक प्रस्तुति क्षेत्रमा आर्थिक गतिविधि बढाउने काम गरिरहेको छ। तीर्थयात्रीहरूको आगमनले जनकपुर, काठमाडौं र आसपासका धार्मिक स्थलहरूमा चहलपहल बढेको देखिन्छ।
धर्मशास्त्रविद्हरूका अनुसार रामनवमीले सत्य, मर्यादा र अनुशासनको सन्देश दिने मात्र होइन, धार्मिक–सांस्कृतिक पर्यटनलाई पनि सुदृढ बनाउने अवसर प्रदान गर्छ। धार्मिक पर्वहरूलाई पर्यटनसँग जोडेर प्रचार–प्रसार गर्न सके नेपाललाई दक्षिण एशियाको प्रमुख धार्मिक गन्तव्य बनाउन सकिने सम्भावना रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
रामनवमीका अवसरमा भक्तजनले व्रत, पूजा, रामायण पाठ, भजन–कीर्तन र तीर्थस्नान गर्ने परम्परा छ। यसले धार्मिक संस्कृतिको संरक्षणसँगै पर्यटन गतिविधिलाई समेत गति दिने काम गरिरहेको छ।
पर्यटनविद्हरूका अनुसार रामनवमी, विवाहपञ्चमी, छठजस्ता धार्मिक पर्वलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रचार गर्न सके नेपाल–भारत धार्मिक पर्यटन सहकार्य थप सुदृढ हुने र स्थानीय अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन सकारात्मक प्रभाव पर्नेछ।
यसरी रामनवमी पर्व आस्था र संस्कृतिको उत्सव मात्र नभई धार्मिक पर्यटन विस्तार गर्ने महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ।
