ब्रोड पिक किन विश्वका सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण हिमालमध्ये एक?

काठमाडौं  । पाकिस्तानको काराकोरम पर्वत शृंखलामा रहेको ब्रोड पिकमा हिमपहिरोमा परी नेपाली कीर्तिमानी आरोही निर्मल पुर्जा (निम्स दाइ) सहित १० जना सम्पर्कविहीन भएपछि यो हिमालको जोखिम र चुनौतीबारे फेरि विश्वको ध्यान तानिएको छ। हालसम्म चार जनाको शव फेला परिसकेको छ भने बाँकी आरोहीहरूको खोजी जारी छ।

विश्वको दोस्रो अग्लो हिमाल के–२ नजिकै अवस्थित ब्रोड पिक समुद्री सतहबाट ८,०५१ मिटर उचाइमा रहेको विश्वका १४ वटा आठहजारे हिमालमध्ये एक हो। के–२ बाट करिब ८ किलोमिटर दूरीमा रहेको यो हिमाल बाहिरबाट हेर्दा तुलनात्मक रूपमा सहज देखिए पनि अनुभवी पर्वतारोहीहरूले यसलाई अत्यन्तै जोखिमपूर्ण गन्तव्यका रूपमा लिने गरेका छन्।

नाम कसरी रह्यो?

काराकोरम शृंखलामा पर्ने यो हिमाल पाकिस्तान–चीन सीमाक्षेत्रमा अवस्थित छ। स्थानीय बाल्टी भाषामा यसलाई ‘फाल्चेन काङ्ग्री’ अर्थात् ‘चौडा हिमाल’ भनिन्छ। बेलायती अन्वेषक मार्टिन कन्वेले सन् १८९२ मा यसको लामो र फराकिलो शिखर देखेपछि ‘ब्रोड पिक’ नाम प्रचलनमा आएको मानिन्छ।

इतिहास

सन् १९५७ मा अस्ट्रियाली पर्वतारोही फ्रिट्ज विन्टरस्टेलर, मार्कस श्मुक, कुर्ट डिम्बर्गर र हर्मन बुहलले पहिलोपटक यसको सफल आरोहण गरेका थिए। उनीहरूले अतिरिक्त अक्सिजन र उच्च हिमाली सहयोगीबिनै ‘अल्पाइन स्टाइल’मा शिखर चुमेर पर्वतारोहण इतिहासमा नयाँ कीर्तिमान बनाएका थिए।

चुनौती कहाँ छ?

ब्रोड पिकको सबैभन्दा ठूलो जोखिम यसको ‘फल्स समिट’ हो। मुख्य शिखर पुग्नुअघि करिब ८,०३५ मिटर उचाइमा अर्को टाकुरा आउँछ, जसलाई धेरै आरोहीले अन्तिम शिखर ठानेर भ्रममा पर्छन्।

वास्तविक शिखर त्यसभन्दा अझै अगाडि हुन्छ। त्यहाँ पुग्न साँघुरो हिमधार हुँदै दुवैतर्फ हजारौं मिटर गहिरो भीरमाथि सावधानीपूर्वक अघि बढ्नुपर्छ। यस्तो अवस्थामा सामान्य सन्तुलन गुम्दा पनि दुर्घटना हुन सक्छ।

मौसम पनि उत्तिकै घातक

काराकोरम क्षेत्रको मौसम अत्यन्त परिवर्तनशील मानिन्छ। केही मिनेटमै तीव्र हावाहुरी, हिमपात वा हिमपहिरो आउन सक्छ। आठ हजार मिटरभन्दा माथिको ‘डेथ जोन’मा अक्सिजनको मात्रा निकै कम हुने भएकाले शरीरको क्षमता तीव्र रूपमा घट्छ। यही कारण अनुभवी आरोहीहरू समेत कठिन परिस्थितिमा फस्न सक्छन्।

प्राविधिक जोखिम

ब्रोड पिकको आरोहणमा हिउँ, बरफ र चट्टान मिसिएको कठिन भूभाग पार गर्नुपर्छ। डोरी जडान, मार्ग छनोट वा मौसमको सामान्य त्रुटिले पनि ठूलो दुर्घटना निम्त्याउन सक्छ। उद्धार कार्यसमेत अत्यन्त कठिन हुने भएकाले कुनै पनि आपत्कालीन अवस्था थप जटिल बन्छ।

अनुभवी आरोहीसमेत सुरक्षित हुँदैनन्

यसपटकको दुर्घटनाले उच्च हिमाली आरोहणमा अनुभव मात्र पर्याप्त नहुने सन्देश दिएको छ। विश्वका कठिन हिमालहरू सफलतापूर्वक आरोहण गरिसकेका निर्मल पुर्जाजस्ता अनुभवी पर्वतारोही समेत प्राकृतिक जोखिमबाट सुरक्षित रहन नसक्ने वास्तविकता फेरि उजागर भएको छ।

यही कारण ब्रोड पिकलाई उचाइ मात्र होइन, अनिश्चित मौसम, प्राविधिक चुनौती र अत्यधिक जोखिमका कारण विश्वका सबैभन्दा कठिन आठहजारे हिमालमध्ये एक मानिन्छ।