काठमाडौं । राजमार्गमा यात्रा गर्दा खाना वा खाजा खान होटल छान्न अब बाहिरी सजावट र आकर्षक बोर्डमा मात्र भर पर्नुपर्ने छैन। खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले होटल तथा रेस्टुरेन्टको खाद्य स्वच्छता र गुणस्तर मूल्यांकन गरी उपलब्ध गराएको आधिकारिक लोगो हेरेर यात्रुले उपयुक्त स्थान छनोट गर्न सक्ने भएका छन्।

विभागले देशका प्रमुख राजमार्ग तथा पर्यटकीय क्षेत्रमा सञ्चालित ३२५ वटा होटल, रेस्टुरेन्ट र भोजनालयको स्थलगत निरीक्षण गरी विभिन्न श्रेणीमा वर्गीकरण गरेको छ। निरीक्षणका क्रममा खाद्य स्वच्छता, भान्साको सरसफाइ, पिउने पानीको गुणस्तर, खाद्य सामग्रीको भण्डारण र कामदारको व्यक्तिगत स्वच्छतालगायत पक्षलाई आधार बनाइएको छ।

विभागले होटलहरूको अवस्थाअनुसार ‘अति उत्तम’, ‘उत्तम’, ‘सन्तोषजनक’ र ‘सामान्य’ श्रेणी निर्धारण गरेको छ। उच्च श्रेणीमा परेका होटललाई हरियो पृष्ठभूमिमा तीन, दुई वा एक तारा भएको लोगो प्रदान गरिएको छ भने सामान्य श्रेणीका होटललाई पहेँलो स्टिकर दिइएको छ। न्यूनतम स्वच्छता मापदण्ड पूरा गर्न नसकेका होटलले भने कुनै लोगो पाएका छैनन्।

तीन तारे होटलमा धनुषा अगाडि, दुई तारेमा दाङको अग्रता

विभागको सार्वजनिक विवरणअनुसार तीन तारा अर्थात् ‘अति उत्तम’ श्रेणीका होटलको संख्यामा मधेस प्रदेशको धनुषा जिल्ला अगाडि देखिएको छ। यहाँका सात होटलले ९० प्रतिशत वा सोभन्दा बढी अंक प्राप्त गर्दै तीन तारे लोगो पाएका छन्।

धनुषाका तीन तारे होटलमा गौतम होटल बर्दिवास प्रालि, मिथिला यात्री निवास, होटल सुपा प्रालि, जानकी स्टार होटल प्रालि, होटल रामा प्रालि, रोयल प्यालेस होटल प्रालि र कोमल होटल प्रालि छन्।

यता दुई तारा अर्थात् ‘उत्तम’ श्रेणीमा लुम्बिनी प्रदेशको दाङ जिल्ला अगाडि रहेको छ। दाङका १५ होटल तथा रेस्टुरेन्टले दुई तारे हरियो लोगो प्राप्त गरेका छन्। तुलसीपुर, घोराही र लमही क्षेत्रका विभिन्न होटल तथा रेस्टुरेन्ट यो सूचीमा समेटिएका छन्।

तीन तारा र दुई तारा दुवै श्रेणीलाई जोडेर हेर्दा पनि दाङ पहिलो स्थानमा छ। जिल्लाका ६ होटलले तीन तारा र १५ होटलले दुई तारा गरी कुल २१ होटलले उच्च स्वच्छता श्रेणी हासिल गरेका छन्।

दाङपछि पर्सामा १३, धनुषामा १२ र सिन्धुलीमा ११ होटल दुई उच्च श्रेणीमा सूचीकृत भएका छन्।

होटलको स्तर निर्धारण कसरी गरिन्छ?

विभागले होटल तथा रेस्टुरेन्टको मूल्यांकन गर्न ५० वटा सूचक समेटिएको निर्देशिका प्रयोग गरेको जनाएको छ। कुल १०० अंकका आधारमा होटलको श्रेणी निर्धारण गरिन्छ।

• ९० प्रतिशत वा बढी: तीन तारा, अति उत्तम
• ८० देखि ८९ प्रतिशत: दुई तारा, उत्तम
• ६५ देखि ७९ प्रतिशत: एक तारा, सन्तोषजनक
• ५० देखि ६४ प्रतिशत: पहेँलो स्टिकरसहित सामान्य
• ५० प्रतिशतभन्दा कम: कुनै लोगो प्रदान नगरिने

निरीक्षणमा होटलको भान्सा, भुइँ, भित्ता, ढल निकास, हावा आवतजावत, उज्यालो, भाँडाकुँडाको सफाइ, पिउने पानी र खाद्य सामग्रीको भण्डारणलाई प्राथमिकता दिइन्छ। त्यस्तै, खाना बनाउने कामदारको स्वास्थ्य र व्यक्तिगत सरसफाइ, कच्चा तथा पाकेका खानेकुराको उचित भण्डारण, खाद्य सामग्रीको म्याद र कीरा तथा मुसा नियन्त्रणको व्यवस्थासमेत परीक्षण गरिन्छ।

प्रदेशअनुसार होटलहरूको अवस्था

कोशी प्रदेशका झापा, मोरङ, सुनसरी र इलामका विभिन्न होटलले तीन तारा तथा अन्य श्रेणीका लोगो प्राप्त गरेका छन्। झापाका तीन र मोरङका चार होटल अति उत्तम श्रेणीमा परेका छन्। सुनसरीको इटहरीस्थित ग्रान्ड सेन्ट्रल होटल र इलामको समिट होटलले पनि तीन तारे लोगो पाएका छन्।

मधेस प्रदेशमा धनुषा, महोत्तरी, बारा र पर्साका होटलहरू विभिन्न श्रेणीमा सूचीकृत भएका छन्। महोत्तरीको बर्दिवासस्थित होटल गुञ्ज प्रालि र गौतम होटलले तीन तारा प्राप्त गरेका छन्। बाराको अमलेखगञ्जस्थित होटल क्विक ट्वेन्टी एण्ड रिभर साइड प्रालि तथा वीरगञ्जका चार होटलले पनि अति उत्तम श्रेणी हासिल गरेका छन्।

बीपी राजमार्गअन्तर्गत सिन्धुलीका होटलमध्ये सुनकोशी–५ मूलकोटस्थित क्वालिटी बीच रिसोर्ट तीन तारे श्रेणीमा परेको छ। पृथ्वी राजमार्गको धादिङ खण्डमा भने निरीक्षण गरिएका होटलमध्ये कुनैले पनि अति उत्तम वा उत्तम श्रेणी प्राप्त गर्न सकेका छैनन्। त्यहाँका १२ होटलले सन्तोषजनक श्रेणीको लोगो पाएका छन्।

चितवनको इच्छाकामना क्षेत्रमा तीन होटलले तीन तारा प्राप्त गरेका छन्। मुग्लिनस्थित दाल भात पावर, सिद्धार्थ रिभर साइड रिसोर्ट र रिभर साइड स्प्रिङ्ग रिसोर्ट यस सूचीमा छन्।

गण्डकी प्रदेशको कास्कीमा पोखराका चार होटल तीन तारे श्रेणीमा परेका छन्। तनहुँको होटल सिद्धार्थ र गोरखाको रिसोर्ट बाई मनकामना केवलकारले पनि तीन तारा प्राप्त गरेका छन्। नवलपुरको मौलाकालिका केवलकारको रिसोर्ट र रुपन्देहीको मणिग्राम विश्राम वाटिकाले समेत अति उत्तम श्रेणी हासिल गरेका छन्।

कर्णाली प्रदेशको सुर्खेतमा शुभ होटल, सिद्धार्थ सन्नी रिसोर्ट र होटल नमस्ते नेपालले तीन तारा पाएका छन्। जुम्लाको पौवा हस्पिटालिटी भने दुई तारे श्रेणीमा परेको छ।

यात्रुले होटल छान्दा के कुरामा ध्यान दिने?

विभागले यात्रु तथा सवारी चालकलाई होटलको प्रवेशद्वारमा राखिएको आधिकारिक खाद्य स्वच्छता लोगो हेरेर मात्र खाना वा खाजा खान सुझाव दिएको छ। विशेषगरी तीन तारा र दुई तारा प्राप्त होटललाई प्राथमिकता दिन सकिने विभागको भनाइ छ।

तर, होटलले लोगो प्राप्त गरेपछि पनि तोकिएको स्वच्छता कायम राख्नुपर्छ। विभाग तथा मातहतका कार्यालयले नियमित र आकस्मिक निरीक्षण गर्ने तथा मापदण्ड उल्लंघन भएको पाइएमा लोगो खारेज वा श्रेणी घटाउन सक्ने व्यवस्था रहेको जनाइएको छ।

सरकारी स्तरीकरणले यात्रु, पर्यटक र आम उपभोक्तालाई होटल छनोटमा सहजता दिने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, होटल व्यवसायीलाई खाद्य स्वच्छता र गुणस्तरीय सेवा कायम राख्न प्रोत्साहन गर्ने विश्वास पनि लिइएको छ।

नोट: यो समाचार उपलब्ध गराइएको सामग्रीका आधारमा पुनर्लेखन गरिएको हो। होटलको सूची तथा जिल्लागत संख्या प्रकाशनअघि विभागको आधिकारिक विवरणसँग रुजु गर्नु उपयुक्त हुन्छ।