कालोपत्र भयो, जहाज आएन : चौरजहारी विमानस्थलको विडम्बना

रुकुम पश्चिम । धावनमार्ग कालोपत्र भएपछि चौरजहारी विमानस्थलमा जहाजको चाप बढ्ने अपेक्षा थियो। स्थानीयलाई लाग्थ्यो—अब हवाई यात्रा सहज हुनेछ, व्यापार–व्यवसाय विस्तार हुनेछ र बिरामीदेखि अत्यावश्यक कामले बाहिर जानुपर्ने नागरिकले राहत पाउनेछन्।

तर समय बित्दै जाँदा दृश्य उल्टो भयो।

जहाज उत्रिनुपर्ने धावनमार्गमा अहिले घाँस उम्रिएको छ। विमानस्थल परिसर झारपात र बोटबिरुवाले ढाकिँदै गएको छ। लामो समयदेखि नियमित उडान नहुँदा विमानस्थलका संरचना र उपकरणसमेत जीर्ण बन्न थालेका छन्।

कुनै समय जहाजको आवतजावतले व्यस्त रहने चौरजहारी विमानस्थल अहिले सुनसान छ। विमानको आवाज सुनिन छाडेको वर्षौँ भइसकेको छ। विमानस्थल परिसर हेर्दा यो हवाई सेवा सञ्चालनका लागि तयार पूर्वाधार हो कि परित्यक्त संरचना भन्ने छुट्याउनसमेत कठिन देखिन थालेको स्थानीय बताउँछन्।

रुकुम पश्चिमसँगै जाजरकोट र सल्यानका नागरिकलाई लक्षित गरेर निर्माण गरिएको यो विमानस्थलको इतिहास भने पुरानो छ। २०२८ सालदेखि सञ्चालनमा आएको विमानस्थलमा कच्ची धावनमार्ग हुँदासम्म नियमित हवाई सेवा हुँदै आएको थियो। तर २०७० सालपछि उडान प्रभावित हुँदै गयो।

विमानस्थललाई थप व्यवस्थित र सुरक्षित बनाउने उद्देश्यले धावनमार्ग कालोपत्र गरियो। कालोपत्र भएपछि सेवा झन् भरपर्दो हुने अपेक्षा थियो। तर कालोपत्रसँगै नियमित हवाई सेवा भने निरन्तर हुन सकेन।

धावनमार्ग तयार, उडान छैन

हवाई पूर्वाधार निर्माणमा राज्यले ठूलो लगानी गरेको छ। धावनमार्ग कालोपत्र गरिएको छ। टर्मिनलसहित आवश्यक संरचना बनाइएको छ। तर ती संरचनाको नियमित उपयोग नहुँदा लगानीको प्रतिफल भने देखिएको छैन।

उडान रोकिएपछि विमानस्थलको नियमित सरसफाइ र मर्मतसम्भारसमेत प्रभावकारी हुन सकेको छैन। परिणामतः धावनमार्गको छेउछाउदेखि विमानस्थल परिसरका विभिन्न भागमा घाँस र झारपात बढ्दै गएको छ।

स्थानीयका लागि यो केवल एउटा विमानस्थल बन्द भएको विषय होइन। यो राज्यले निर्माण गरेको पूर्वाधार उपयोगमा ल्याउन नसक्दाको प्रत्यक्ष उदाहरण हो।

कच्ची धावनमार्गमा जहाज चल्दा यही विमानस्थल स्थानीयका लागि महत्वपूर्ण यातायातको माध्यम थियो। सडकमार्गबाट लामो र कठिन यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यतामा रहेका नागरिकका लागि हवाई सेवा समय बचाउने र आपत्कालीन अवस्थामा जीवनरक्षकसमेत बन्ने गरेको थियो।

अहिले अवस्था फेरिएको छ। हवाई सेवा बन्द भएपछि नागरिक फेरि सडककै भरमा छन्।

तीन जिल्लाको पहुँचसँग जोडिएको विमानस्थल

चौरजहारी विमानस्थलको महत्व रुकुम पश्चिममा मात्र सीमित छैन। जाजरकोट र सल्यानका केही क्षेत्रका नागरिकका लागि पनि यो नजिकको हवाई पहुँचको केन्द्र हो।

दुर्गम पहाडी क्षेत्रमा सडक यात्रा सहज छैन। बिरामीको उपचार, सरकारी काम, व्यवसाय, अध्ययन तथा अन्य अत्यावश्यक यात्राका लागि हवाई सेवा महत्वपूर्ण हुन्छ। नियमित उडान नहुँदा त्यस्ता यात्रुहरू लामो सडक यात्रा गर्न बाध्य छन्।

स्थानीयको प्रश्न छ—यदि नियमित उडानको आवश्यकता थिएन भने विमानस्थलमा राज्यले लगानी किन गर्‍यो? र आवश्यकता थियो भने निर्माणपछि सञ्चालनलाई प्राथमिकता किन दिइएन?

यही प्रश्न अहिले चौरजहारी विमानस्थलको धावनमार्गमा उम्रिएको घाँसले पनि गरिरहेको छ।

जहाज कुर्दाकुर्दै घाँस उम्रियो

विमानस्थलको अहिलेको दृश्य आफैँमा एउटा समाचार बनेको छ। जहाज उत्रिने धावनमार्ग वरिपरि झारपात छ। कार्यालय तथा अन्य संरचनामा पनि नियमित सञ्चालनको अभाव झल्किन्छ।

स्थानीय गोपाल रेग्मीका अनुसार कुनै समय जहाज आउने–जाने विमानस्थल अहिले झाडीमा परिणत हुँदै गएको छ। उनका अनुसार विमानस्थल सञ्चालनमा नहुँदा यहाँ बनेका संरचनाको उपयोगिता नै प्रश्नमा परेको छ।

स्थानीयको माग स्पष्ट छ—विमानस्थललाई बन्द अवस्थामा राखेर राज्यको लगानी खेर जान दिनुभन्दा नियमित उडानको वातावरण बनाउनुपर्छ।

विमान कम्पनीसँग समन्वय गर्नुपर्ने हो भने त्यो गर्नुपर्छ। उडान सञ्चालनमा कुनै प्राविधिक समस्या छ भने समाधान खोजिनुपर्छ। यात्रुको मागअनुसार उडान तालिका बनाउनुपर्छ। आवश्यक परे स्थानीय तह र प्रदेश तथा संघीय सरकारबीच समन्वय हुनुपर्छ।

समस्या कहाँ छ?

प्रतिनिधिसभा सदस्य गोपाल शर्माका अनुसार चौरजहारी विमानस्थलमा नियमित उडान हुन नसक्नुमा राज्यको सहयोग र विमान कम्पनीसँगको समन्वय मुख्य विषय बनेको छ।

उनका अनुसार विमान सञ्चालन गर्दा घाटा भए स्थानीय तहले व्यहोर्ने भन्ने आशयको बुझाइसमेत समस्या बनेको थियो। पछिल्लो समय भने विमानस्थल सञ्चालनबारे पुनः छलफल भइरहेको र सकारात्मक परिणाम आउने सम्भावना रहेको उनले बताएका छन्।

अबको चुनौती विमानस्थल बनाउने होइन, बनिसकेको विमानस्थललाई चलाउने हो।

चौरजहारीको कथा नेपालमा पूर्वाधार निर्माण र त्यसको उपयोगबीच रहेको खाडलको एउटा प्रतिनिधि उदाहरण बन्न सक्छ। एउटा विमानस्थल बनाउन करोडौँ रुपैयाँ खर्च हुन्छ, धावनमार्ग कालोपत्र हुन्छ, भवन बन्छन्, उपकरण जडान हुन्छन्। तर नियमित सेवा सञ्चालन हुन नसकेपछि त्यही पूर्वाधार विस्तारै जीर्ण बन्छ।

अन्ततः धावनमार्गमा जहाजको पाङ्ग्राको चिनो होइन, घाँसको हरियाली देखिन थाल्छ।

चौरजहारीमा अहिले यही भइरहेको छ।

त्यसैले प्रश्न अब “विमानस्थल कहिले बन्छ?” भन्ने होइन।

प्रश्न हो—“बनिसकेको विमानस्थलमा जहाज कहिले उड्छ?”

जब यसको उत्तर व्यवहारमै देखिनेछ, त्यतिबेला मात्र चौरजहारी विमानस्थलमा गरिएको राज्यको लगानीले वास्तविक अर्थ पाउनेछ।