सगरमाथामा दावा शेर्पाको अविश्वसनीय पुनरागमन

काठमाडौं । विश्वकै अग्लो शिखर सगरमाथाको कठोर र निर्मम वातावरणमा सात दिनसम्म बेपत्ता रहेका एक नेपाली पर्वतीय गाइड जीवितै भेटिएपछि पर्वतारोहण जगत् आश्चर्यचकित बनेको छ। सामान्यतः केही घण्टाभन्दा बढी बाँच्न कठिन मानिने ‘डेथ जोन’ क्षेत्रमा हराएका ५२ वर्षीय दावा शेर्पाको उद्धारलाई अनुभवी आरोहीहरूले पनि दुर्लभ घटना मानेका छन्।

मे ३० यता सम्पर्कविहीन रहेका दावा बिहीबार बिहान सगरमाथा आधार शिविर नजिकैको क्षेत्रमा अत्यन्त कमजोर अवस्थामा फेला परेका हुन्। सगरमाथा प्रदूषण नियन्त्रण समिति (एसपीसीसी) को फोहोर व्यवस्थापन टोलीले उनलाई हिउँमाथि घस्रिँदै तल झर्ने प्रयास गरिरहेको अवस्थामा देखेपछि तत्काल उद्धार गरेको थियो।

उद्धारकर्ताका अनुसार भेटिँदा उनी अत्यधिक कमजोर थिए। लामो समयसम्म खाना, पानी र पर्याप्त अक्सिजनको अभाव झेलेका कारण उनको शरीरमा चिसोले गम्भीर असर गरेको थियो। शरीरका विभिन्न भागमा फ्रस्टबाइट देखिएको छ भने उनी बोल्नसमेत कठिनाइ हुने अवस्थामा थिए।

पर्यटन क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार सगरमाथाको क्याम्प–३ माथिको क्षेत्रलाई ‘डेथ जोन’ भनिन्छ, जहाँ हावामा अक्सिजनको मात्रा अत्यन्त कम हुन्छ। त्यसमाथि शून्यभन्दा धेरै तलको तापक्रम, तीव्र हावाहुरी र शारीरिक थकानले जीवन जोगाउन लगभग असम्भव बनाउँछ। यही कारण दावा सात दिनपछि जीवितै भेटिनुलाई धेरैले मानव इच्छाशक्तिको असाधारण उदाहरणका रूपमा लिएका छन्।

अनुभवी आरोहीहरूका अनुसार दावाले माथिल्लो शिविरबाट तल झर्ने क्रममा अनेकौं कठिनाइ झेले पनि हार मानेनन्। उनी क्रमशः तल झर्दै सुरक्षित क्षेत्रतर्फ पुग्ने प्रयासमा थिए। लुगाफाटोको अवस्था र शरीरमा देखिएका चोटपटकले उनले लामो दूरीसम्म घस्रिएर यात्रा गरेको संकेत गर्छ।

उद्धारपछि उनलाई पहिलो चरणमा गोरक्षेप लगिएको थियो। त्यहाँबाट हेलिकोप्टरमार्फत काठमाडौं ल्याई उपचार सुरु गरिएको छ। चिकित्सकहरूले उनको अवस्था स्थिर भए पनि पूर्ण स्वास्थ्यलाभका लागि समय लाग्ने बताएका छन्।

यस घटनाले सगरमाथामा उद्धार प्रणाली, आरोहीहरूको सुरक्षा र ट्रेकिङ तथा पर्वतारोहण कम्पनीहरूको जिम्मेवारीबारे पनि नयाँ बहस सुरु गरेको छ। दावा सम्पर्कविहीन भएको जानकारी भए पनि खोजी तथा उद्धार कार्य पर्याप्त सक्रियताका साथ अघि नबढाइएको आरोप उठेको छ। पर्यटन क्षेत्रका सरोकारवालाहरूले यस्ता घटनाबाट पाठ सिक्दै भविष्यमा थप प्रभावकारी सुरक्षा संयन्त्र निर्माण गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।

दावाको जीवित फिर्तीले केवल एउटा व्यक्तिको जीवनरक्षा मात्र होइन, हिमालमा संघर्ष गरिरहेका हजारौं पर्वतारोही र गाइडहरूको साहस, धैर्य र जीवित रहने अदम्य इच्छाशक्तिको कथा पनि उजागर गरेको छ। जहाँ अधिकांशले आशा त्यागिसकेका थिए, त्यहीँबाट उनले जीवनको नयाँ यात्रा सुरु गरेका छन्।

सगरमाथाको इतिहासमा धेरै आरोहीहरू डेथ जोनमा हराएका वा ज्यान गुमाएका उदाहरण छन्। तर सात दिनसम्म प्रतिकूल मौसम, अक्सिजन अभाव र अत्यधिक चिसोसँग जुधेर जीवितै फर्किएको यो घटना पर्वतारोहण इतिहासका दुर्लभ र प्रेरणादायी घटनामध्ये एकका रूपमा स्मरण गरिने निश्चित देखिन्छ।