तनाव घटाउन महँगो उपचार होइन, हरियालीमा २० मिनेटको बसाइ नै पर्याप्त !
काठमाडौं, १३ असार । आधुनिक जीवनशैलीसँगै बढ्दो कामको चाप, मोबाइल र कम्प्युटरमा लामो समय बिताउने बानी तथा दैनिक व्यस्तताले मानसिक तनाव धेरैको साझा समस्या बनेको छ। तर स्वास्थ्य विज्ञहरूले प्रकृतिको सान्निध्यमा दिनको केवल २० मिनेट बिताउँदा पनि तनाव कम गर्न र मानसिक स्वास्थ्य सुधार्न सकिने बताएका छन्।
विज्ञहरूका अनुसार पार्क, बगैँचा वा हरियालीयुक्त स्थानमा केही समय बस्ने वा सामान्य हिँडडुल गर्ने बानीले शरीरलाई स्वाभाविक रूपमा आरामदायी अवस्थामा पुर्याउँछ। यसले मुटुको धड्कन सन्तुलित बनाउन, मानसिक बेचैनी कम गर्न र मनलाई शान्त बनाउन सहयोग पुर्याउँछ।
अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयकी जैविक विविधतासम्बन्धी प्राध्यापक क्याथी विलिसले विभिन्न अनुसन्धानको आधारमा प्राकृतिक वातावरणमा बिताएको छोटो समयले पनि शरीरको तनाव नियन्त्रण प्रणाली सक्रिय हुने बताएकी छन्।
हरेक हप्ता दुई घण्टा प्रकृतिमा बस्दा बढी फाइदा
बेलायतमा करिब २० हजार मानिसमाथि गरिएको एक अध्ययनले हरेक हप्ता कम्तीमा १२० मिनेट हरियालीमा समय बिताउने व्यक्तिहरूले आफ्नो शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्य राम्रो भएको अनुभव गरेको देखाएको छ। अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार प्रकृतिसँगको नियमित सम्पर्कले मानसिक सन्तुलन कायम राख्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
तनाव बढाउने हर्मोन घट्छ
मानिस तनावमा हुँदा शरीरमा कोर्टिसोल र एड्रेनालिन जस्ता हर्मोनको मात्रा बढ्छ। यी हर्मोन लामो समयसम्म उच्च रहँदा निद्रा, मनोदशा र समग्र स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्न सक्छ।
विभिन्न अध्ययनले प्राकृतिक वातावरणमा समय बिताउँदा यस्ता तनावजन्य हर्मोनको स्तर घट्ने र शरीरको प्रतिरक्षा प्रणाली थप सक्रिय हुने देखाएका छन्।
रूखबिरुवाको सुगन्ध पनि लाभदायी
विज्ञहरूका अनुसार हरियाली हेर्नु मात्र होइन, रूखबिरुवाबाट आउने प्राकृतिक सुगन्धले पनि मस्तिष्कलाई आरामदायी महसुस गराउन मद्दत गर्छ। विशेषगरी सल्लाजस्ता रूखबाट निस्कने केही प्राकृतिक रासायनिक तत्वले तनाव कम गर्न र ताजगीको अनुभूति दिलाउन सहयोग पुर्याउने अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
आन्द्रा र प्रतिरक्षा प्रणालीमा पनि सकारात्मक असर
प्राकृतिक वातावरणमा पाइने सूक्ष्म जीवाणुले शरीरको माइक्रोबायोमलाई सन्तुलित राख्न मद्दत गर्ने विज्ञहरूको भनाइ छ। माइक्रोबायोम पाचन प्रणाली, रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता र मानसिक स्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित मानिन्छ।
पार्क जान नसके पनि विकल्प छन्
यदि दैनिक पार्क वा जंगल पुग्न सम्भव छैन भने पनि घरमा बिरुवा हुर्काउने, झ्यालबाट हरियाली हेर्ने, बार्दलीमा केही समय बिताउने वा कामको बीचमा खुला वातावरणमा केही मिनेट हिँड्ने जस्ता सामान्य अभ्यासले पनि मानसिक स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।
