काठमाडौं । प्राकृतिक विपत्तिका कारण नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा चुनौती देखिए पनि हिमालले विदेशी पर्यटकलाई तान्ने क्रम रोकिएको छैन। आगामी शरद ऋतुमा नेपालका हिमाल आरोहण गर्न ६३ देशका ४ सय ९८ आरोहीले अनुमति लिइसकेका छन्।

पर्यटन विभागका अनुसार शुक्रबारसम्म आरोहण अनुमति लिनेमा सबैभन्दा ठूलो हिस्सा मनास्लुको छ। मनास्लु आरोहणका लागि मात्रै ३८ टोलीका ४ सय ५१ आरोहीले अनुमति लिएका छन्। यसमा १ सय २० जना महिला छन्।

आरोहीको यो उपस्थिति नेपालका लागि साहसिक पर्यटनको बजार अझै बलियो रहेको संकेत हो। रसुवा–भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको बाढीलगायतका विपत्तिले पर्यटन पूर्वाधार र यात्रामा चुनौती थपिए पनि हिमाल आरोहणका लागि आउने पर्यटकको उत्साहमा भने तत्काल ठूलो असर परेको देखिँदैन।

मनास्लुमा केन्द्रित अन्तर्राष्ट्रिय आकर्षण

शरद ऋतुको आरोहण सिजनमा मनास्लु विदेशी आरोहीको प्रमुख रोजाइ बनेको छ। विभागको तथ्यांकअनुसार यस सिजन मनास्लुका लागि अनुमति लिने आरोहीको संख्या अन्य हिमालको तुलनामा निकै बढी छ।

यसैगरी मकालुमा ३, दङ्गा हिमालमा दुई टोलीका १६, धौलागिरिमा दुई टोलीका १९, गंगापूर्णमा दुई तथा थोराङ पिकमा ७ जनाले आरोहण अनुमति लिएका छन्।

नेपालको हिमाल आरोहण पर्यटन केही सीमित लोकप्रिय हिमालमा निर्भर रहे पनि पछिल्लो तथ्यांकले अन्य हिमाल तथा पिकलाई समेत अन्तर्राष्ट्रिय आरोहण बजारमा प्रवर्द्धन गर्न सकिने सम्भावना देखाएको छ।

६३ देशका आरोही, चीन सबैभन्दा अगाडि

नेपालको हिमालप्रतिको अन्तर्राष्ट्रिय आकर्षण आरोहीको राष्ट्रियताले पनि देखाउँछ।

यो सिजन सबैभन्दा धेरै चीनबाट १ सय जना आरोहीले अनुमति लिएका छन्। तीमध्ये २९ जना महिला छन्।

रुसबाट ५३, अमेरिकाबाट ३७ र बेलायतबाट २८ जनाले अनुमति लिएका छन्। फ्रान्सका २७ तथा जर्मनी र जापानका १६/१६ आरोहीले पनि नेपालका हिमाल रोजेका छन्।

विभिन्न महादेशबाट आरोही नेपाल आउनुले हिमाल आरोहणलाई नेपालको पर्यटनको एउटा महत्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय उत्पादनका रूपमा स्थापित गरिरहेको छ।

हिमालसँगै बढ्छ स्थानीय अर्थतन्त्र

आरोहण अनुमति र त्यसबाट प्राप्त रोयल्टी सरकारको आम्दानीमा मात्र सीमित हुँदैन। एउटा आरोहण अभियानसँगै गाइड, भरिया, आरोहण सहयोगी, होटल, यातायात, उपकरण, खाद्यान्न र स्थानीय सेवामा खर्च हुने भएकाले यसको प्रभाव हिमाली क्षेत्रको स्थानीय अर्थतन्त्रसम्म पुग्छ।

सरकारले यो सिजन शुक्रबारसम्म आरोहण रोयल्टीबाट २१ करोड १० लाख रुपैयाँ संकलन गरिसकेको छ।

त्यसैले आरोहण पर्यटनलाई केवल ‘हिमाल चढ्ने पर्यटक’ को गतिविधिका रूपमा नभई स्थानीय रोजगारी र हिमाली अर्थतन्त्र चलायमान बनाउने पर्यटन उद्योगका रूपमा हेर्नुपर्ने देखिन्छ।

विपत्तिबीच पर्यटनको अर्को सन्देश

नेपालका प्रमुख पर्यटन मार्ग तथा पूर्वाधारमा प्राकृतिक विपत्तिले असर पुर्‍याइरहेका बेला आरोहीको बढ्दो उपस्थिति महत्वपूर्ण सन्देश पनि हो—नेपालको साहसिक पर्यटनको माग पूर्ण रूपमा कमजोर भएको छैन।

तर यसलाई दीर्घकालीन अवसरमा बदल्न सुरक्षित पदमार्ग, भरपर्दो सञ्चार, उद्धार क्षमता, मौसम सूचना, स्वास्थ्य सेवा र आरोहण क्षेत्रमा आवश्यक पूर्वाधारलाई अझ बलियो बनाउनुपर्ने हुन्छ।

त्यससँगै मनास्लुमा केन्द्रित आरोहण गतिविधिलाई अन्य हिमालमा विस्तार गर्ने र नयाँ आरोहण गन्तव्यलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रवर्द्धन गर्ने रणनीति आवश्यक देखिन्छ।

नेपालसँग विश्वकै सर्वोच्च शिखर सगरमाथादेखि दर्जनौँ आकर्षक हिमशृंखला छन्। चुनौती भनेको हिमाल भएको तथ्यलाई मात्र बेच्ने होइन, सुरक्षित, जिम्मेवार र विविध साहसिक पर्यटन उत्पादनका रूपमा त्यसलाई विश्व बजारमा स्थापित गर्नु हो।

शरद ऋतुका लागि अहिलेसम्म अनुमति लिएका करिब पाँच सय आरोही त्यसै सम्भावनाको एउटा प्रारम्भिक संकेत हुन्।